چکیده
این کتاب، مجموعه ای از سخنرانی ها، خطبه ها و نامه های امیرالمؤمنین (علیهالسلام) در موضوعات خداشناسی، اخلاق، حکومت و عدالت است. این اثر به دلیل بلاغت و فصاحت کلام امیرالمؤمنین (علیهالسلام) و عمق معانی آن، در میان متون ادبی و مذهبی عربی جایگاه ویژه ای دارد.
نهج البلاغه: کتابی که زندگی شما را دگرگون خواهد کرد
آیا به دنبال تحول در زندگی خود هستید؟ آیا میخواهید جهان را از دریچهای جدید ببینید و به عمق معنای زندگی پی ببرید؟ نهج البلاغه، اثر بینظیر امیرالمؤمنین (علیهالسلام)، کلید این تحول است. این کتاب، مجموعهای از سخنان و نوشتههای ایشان در موضوعات گوناگون است که هر کدام میتواند چراغ راهی برای زندگی باشد.
چرا باید نهجالبلاغه را بخوانید؟
• خداشناسی متفاوت: امیرالمؤمنین (علیهالسلام) در این کتاب، تصویری از خدای متعال ارائه میدهد که همزمان، هم ترس و هم امید را در دل زنده میکند. آیا میخواهید رابطهتان با خدای متعال، عمیقتر و معنادارتر شود؟ نهجالبلاغه به شما کمک میکند.
• اخلاق برای زندگی: در دنیایی که ارزشهای اخلاقی کمرنگ شدهاند، نهجالبلاغه، قطبنمایی است برای درست زیستن. آیا میخواهید انسانی بهتر باشید و روابط سالمتری داشته باشید؟ این کتاب راهنمای شماست.
• حکومتی عادلانه: دیدگاههای امیرالمؤمنین (علیهالسلام) درباره حکومت و عدالت، نه تنها برای حاکمان، بلکه برای هر فردی که به دنبال جامعهای بهتر است، آموزنده است. آیا میخواهید در ساختن دنیایی عادلانهتر سهیم باشید؟ نهجالبلاغه به شما ایده میدهد.
• نگاهی عمیق به زندگی: نهجالبلاغه، شما را به تفکر درباره معنای واقعی زندگی، هدف آفرینش و سرنوشت انسان دعوت میکند. آیا به دنبال پاسخ سوالهای اساسی زندگی هستید؟ این کتاب شما را ناامید نخواهد کرد.
نهجالبلاغه، کتابی نیست که یک بار بخوانید و کنار بگذارید. این اثر، هر بار که خوانده شود، درسهای جدیدی برای آموختن دارد. پس، اگر آمادهی یک سفر معنوی و فکری هستید، نهجالبلاغه را انتخاب کنید.
هشتگ
#نهج_البلاغه #امام_علی #حکمت #بلاغت #خداشناسی #اخلاق #حکومت #عدالت #دنیا #آخرت #موعظه #فضائل #تواضع #تقوا #صبر #شکر #علم #حلم #ادب #زهد #قناعت #عفو #حیا #صداقت #عمل_صالح #قیامت #بهشت #جهنم #توبه #عبادت #نیایش #دعا #استغفار #حق #باطل #نفاق #کفر #ایمان #اسلام #قرآن #پیامبر #اهل_بیت
نام نویسنده
استاد محمد دشتی
چکیده
نهجالبلاغه، مجموعهای گردآوریشده از سخنان، نامهها و حکمتهای امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) توسط سید رضی، به عنوان یکی از برجستهترین آثار ادبی و مذهبی در جهان اسلام شناخته میشود. این کتاب دربرگیرنده سه بخش اصلی است: خطبهها که شامل سخنرانیهای امام در موضوعات متنوع الهیات، اخلاق، سیاست و اجتماع است؛ نامهها که حاوی رهنمودها و دستورالعملهای مدیریتی و اخلاقی به کارگزاران و افراد مختلف است؛ و حکمتها که شامل جملات قصار و اندرزهای امام در زمینههای مختلف زندگی میباشد.
موضوعات کلیدی مطرح شده در نهجالبلاغه عبارتند از: توحید و خداشناسی، نبوت و جایگاه رسول الله (صلیاللهعلیهوآله)، اهمیت عدالت و حکومت عادلانه، مسائل اخلاقی و تربیت نفس، حقوق اجتماعی و وظایف متقابل افراد در جامعه، و توجه به زندگی پس از مرگ. این کتاب با زبان بلیغ و محتوای عمیق خود، همواره الهامبخش اندیشمندان، رهبران و عموم مردم بوده و راهنمایی جامع برای زندگی فردی و اجتماعی ارائه میدهد.
هشتگ
#عدالت #حکومت_اسلامی #رهبری #مدیریت #اخلاق_اسلامی #معنویت #تقوا #دنیاشناسی #خودسازی #جامعه_اسلامی #اهل_بیت #قرآن #پیامبر #آخرت #مرگ #زندگی #شورا #بصیرت #فتنه #شهادت #آینده_بینی #وصایا #عثمان #معاویه #بهشت #طاووس #احسان #آزمایش_الهی #حق_و_باطل #بخشش #غیبت #نصیحت #اندرز #جنگ #صلح #حکمت #علم #رهبر_عادل #کوفه #بیت_المال
چکیده
کتاب «نهج البلاغه» که با تصحیح محمد دشتی و بر پایه نسخهی معجم مفهرس تهیه شده، مجموعهای ارزشمند از سخنان، نامهها و حکمتهای امیرالمؤمنین(علیهالسلام) است که ابعاد گوناگون معارف اسلامی، اخلاق، فلسفه، جهانبینی الهی و تدبیر اجتماعی را دربردارد. متن این کتاب با زبانی عمیق و مؤثر، نخست به بحث خلقت و جایگاه انسان میپردازد و نشان میدهد که چگونه خداوند آدم را در مکانی سرشار از نعمت و آرامش آفرید، فرشتگان را در مرتبهها و جایگاههای گوناگون خلق کرد و هر یک را به نوعی عبادت و خدمت گماشت. در این فرآیند ابلیس نیز به خاطر حسد ورزیدن و دشمنی، از مقام خود سقوط کرد.
امیرالمؤمنین(علیهالسلام) در بخشهایی از این کتاب، به نقش فرشتگان، خصوصیات آنان و همچنین وظایف پیامبران پرداخته و بیان میکند که خداوند هرگز بشر را بدون راهنما، کتاب یا حجت الهی رها نکرده است؛ بلکه پیامبران در هر عصری برای زنده نگاه داشتن یاد خدا و یادآوری نعمتهای فراموششده برانگیخته شدند تا مردم را از غفلت، گمراهی و خرافهپرستی نجات دهند و عقلها را برانگیزند.
سپس آفرینش انسان و مراحل گوناگون آن، از خاکهای متنوع گرفته تا دمیدن روح و بخشیدن هوش و قدرت تمییز، با دقت بیان شده است. اهمیت ویژهای به نقش عقل، ادراک، حس و مسئولیتپذیری انسان در این مجموعه داده شده و تأکید شده است که انسانها با ابزارهای شناخت و تواناییهای فطری خود باید حقیقت و راه درست را بیابند.
از سوی دیگر، کتاب به رسالت و بعثت پیامبران، بهویژه پیامبر اسلام(صلیاللهعلیهوآله) اشاره میکند و تأکید میکند که در هیچ برههای مردم بدون حجت و راهنما نبودهاند. انگیزه بعثت پیامبر اسلام(صلیاللهعلیهوآله)، شرایط دشوار و پراکندگی باورهای مردم و نقش اصلی پیامبر در هدایت آنان، از نکات کلیدی این کتاب است. علاوهبر آن، سرنوشت ابلیس و داستان سرپیچی او، یکی از نمونههای عبرتآموز برای انسان و نشانهای از آزمونهای الهی معرفی میشود.
در مجموع، نهجالبلاغه نسخه معجم مفهرس، بازتابدهنده عمیقترین آموزههای توحیدی، اخلاقی و اجتماعی امیرالمؤمنین(علیهالسلام) است. این اثر نشان میدهد که سیر هدایت انسان از اولین پیامبران تا پیامبر خاتم(صلیاللهعلیهوآله) پیوسته بوده و انسانها با راهنمایی وحی و عقل میتوانند به کمال دست یابند. بیان مفاهیم الهی، توجه ویژه به مسئولیت انسان، اهمیت عقل و خردورزی، جایگاه پیامبران و نقش اساسی امیرالمؤمنین(علیهالسلام) و سایر معصومان، از شاخصههای فکری و معرفتی این کتاب ارزشمند به شمار میروند.
هشتگ
#نهج_البلاغه #امیرالمؤمنین_علیه_السلام #خطبه #حکمت #نامه #توحید #فرشتگان #خلقت_انسان #آفرینش #ابلیس #پیامبران #نبوت #هدایت #عقل #رسالت #بعثت #پیامبر_اسلام_صلی_الله_علیه_و_آله #آخرت #جهان_بینی #سخنان_ماندگار #معارف_اسلامی #اخلاق #دانش_اسلامی #سبک_زندگی #عدالت #تقوا #حکومت #دانش #پژوهش_دینی
چکیده
کتاب «صدای عدالت انسانی» نوشته جرج جرداق و ترجمه سیدهادی خسروشاهی، پژوهشی عمیق درباره زندگی، شخصیت و اندیشههای امیرالمؤمنین(علیهالسلام) است. نویسنده با تکیه بر منابع معتبر تاریخی و بهرهگیری از آثار اندیشمندان بزرگ، تصویری روشن از جایگاه ممتاز امیرالمؤمنین(علیهالسلام) به عنوان تجسم عدالت، دانایی و انسانیت ارائه میدهد. این اثر بر این نکته تأکید دارد که امیرالمؤمنین(علیهالسلام) نه تنها پیشوای دینی مسلمانان، بلکه اسوهای جهانی در قضاوت، اخلاق، سیاست، علم و فضیلت انسانی است.
در سراسر کتاب، امیرالمؤمنین(علیهالسلام) به عنوان رهبر و حاکمی معرفی میشود که عدالت را بنیان همه امور میداند و همواره در تمام موقعیتهای دشوار حیات خویش، پایبندی به حق و حمایت از مظلومان را اصل قرار میدهد. جرج جرداق با اشاره به خطبهها و نامههای متقن و بیمانند امیرالمؤمنین(علیهالسلام)، توانسته ابعاد مختلف شخصیت ایشان را مثل مهربانی، شجاعت، پارسایی، عقلانیت و بردباری به شکلی زنده و ملموس نشان دهد. همچنین، نویسنده اهمیت جایگاه کلام و سیره امیرالمؤمنین(علیهالسلام) در نهجالبلاغه را به وضوح بیان کرده و این اثر را گنجینهای جاودان برای شناخت ابعاد عمیق انسانیت و عدالت برشمرده است.
موضوع مهم دیگری که در این کتاب تبیین شده، فرازمانی و فرامکانی بودن پیام عدالت و انساندوستی امیرالمؤمنین(علیهالسلام) است؛ این آموزهها برخاسته از دینی الهی و فطرت انسانی است و برای حل مسائل جوامع امروز نیز راهگشاست. کتاب همچنین به نقش امیرالمؤمنین(علیهالسلام) در اخلاق فردی و اجتماعی، اصلاح امور امت و ایستادگی بر آرمانهای انسانی، علمگرایی، حمایت از مستضعفان و توجه عملی به کرامت انسانها اشاره میکند.
نویسنده، جرج جرداق، در فصلهای گوناگون اثر خود، به ستایش شخصیت امیرالمؤمنین(علیهالسلام) از زبان متفکران غربی مانند گوته، جواهر لعل نهرو، جرج برنارد شاو و دیگران میپردازد و نشان میدهد که بزرگی و خرد این امام، الهامبخش بسیاری از اندیشمندان جهان بوده است. در حقیقت، عدالتمحوری، آزادی اندیشه و دفاع از حقوق انسان، بخش جداییناپذیر از سیره امیرالمؤمنین(علیهالسلام) است که امروز هم برای تمامی ملتها و جوامع حقطلب و آزاداندیش معنا دارد.
در مجموع، «صدای عدالت انسانی» تلاشی تاثیرگذار برای شناساندن ابعاد ناشناخته و آرمانی زندگی امیرالمؤمنین(علیهالسلام) است؛ اثری که خواننده را با ریشههای تاریخی و الهی مفاهیمی چون عدالت، آزادی، علم و نوعدوستی آشنا میکند و نشان میدهد که آموزههای آن حضرت، تنها متعلق به یک عصر یا یک قوم نیست، بلکه نقطه اتکای همه انسانها در جستجوی عدالت و حقیقت خواهد بود.
هشتگ
#امیرالمؤمنین_علیهالسلام #عدالت #صدای_عدالت_انسانی #جرج_جرداق #نهج_البلاغه #انسانیت #حقوق_بشر #آزادی #مساوات #سیره_علوی #جامعه_عادلانه #اخلاق #کرامت_انسانی #آزادی_اندیشه #تمدن_اسلامی #تعالیم_امیرالمؤمنین #معنویت #رهبران_الهی #الهام_برای_بشریت #سیاست_اسلامی #دفاع_از_مظلوم #علم_در_اسلام #الگوی_رهبری #تاریخ_اسلام #اصلاح_اجتماعی #کتاب_پژوهشی #پژوهش_انسانی #تألیف_جرج_جرداق
چکیده
کتاب «از منظر نهج البلاغه» تلاش دارد ابعاد مختلف معارف، آموزهها و حکمتهای امیرالمؤمنین(علیهالسلام) را با تأکید بر نهجالبلاغه مورد واکاوی قرار دهد. نویسنده با زبان علمی و مستند، مفاهیم بلند این اثر را به نیازهای معاصر بشر گره میزند و نشان میدهد چگونه سخنان امیرالمؤمنین(علیهالسلام) پاسخگوی پرسشهای بنیادین انسان امروز است؛ از چیستی و فلسفه زندگی گرفته تا ابعاد اجتماعی، اخلاقی و الهی حیات.
در این مجموعه تأکید میشود که نگاه امیرالمؤمنین(علیهالسلام) به خدای متعال، توحید، عدالت، حکمت، عبودیت و رابطه انسان با هستی، نگاه جامعی است که هم فرد و هم جامعه را به تعالی دعوت میکند. تفسیر عمیق عدالت الهی و انسانی، اهمیت مسئولیتپذیری اجتماعی، معنا و هدفداری زندگی، جایگاه عقل و علم، اهمیت پرهیزگاری و اخلاق در مدیریت و سیاست، محورهای اصلی این کتاب را تشکیل میدهد. نویسنده با بهرهگیری از روایات، خطبهها و نامههای نهجالبلاغه، نشان میدهد که دغدغههای امیرالمؤمنین(علیهالسلام) همواره تعالی فکری و عملی جامعه است؛ او انسانی میخواهد که با عقلانیت، وجدان اخلاقی، عشق به علم و جستوجوی عدالت، مسیر رشد و کمال را بپیماید.
نگرش امیرالمؤمنین(علیهالسلام) به سیاست، حکومت و رهبری نیز مبتنی بر تعالی معنوی، نفی ظلم و فساد، حمایت از محرومان و مسؤولیتپذیری در برابر مردم است. او بارها یادآور میشود که عدالت پیششرط سلامت جامعه و قرب به خدای متعال است و هر حکومتی که بر غیر عدالت بنا شود، محکوم به فروپاشی است. در این کتاب، فلسفه حوادثی چون سکوت یا مبارزه امیرالمؤمنین(علیهالسلام)، اصولی چون امر به معروف و نهی از منکر، نقش علم و دانش در پیشرفت و رشد فرد و جامعه و رابطه انسان با مقدرات الهی، با دقت تبیین میشود.
همچنین به ابعاد شخصیتی و روحی امیرالمؤمنین(علیهالسلام) پرداخته میشود؛ عبودیت، زهد، شجاعت، حلم و حلمورزی در کنار قاطعیت، درک عمیق از معنویت و پیوند با خدای متعال، همگی ویژگیهایی است که نه تنها الگویی برای انسان مؤمن، بلکه دستمایهای برای فهم بهتر جهان و مسؤولیت انسان در مواجهه با آن است.
کتاب با تأکید بر پیوند نیازهای معنوی بشر معاصر با آموزههای نهجالبلاغه، توصیه میکند که شناخت واقعی از امیرالمؤمنین(علیهالسلام) تنها با عمل به دستورات او و فهم حکمتهای نهفته در سخنانش ممکن است؛ زیرا او نه تنها امام مسلمانان، بلکه میراثدار حکمت و انسانیت برای همه زمانهاست. نتیجه نهایی کتاب این است که آموزههای امیرالمؤمنین(علیهالسلام) میتواند راهنمای عملی و فکری برای انسان امروز باشد تا به سوی جامعهای توحیدی، عادلانه و سرشار از آگاهی و معنویت حرکت کند.
هشتگ
#نهج_البلاغه #امیرالمؤمنین #معرفت #حکمت_علوی #عدالت #توحید #آموزه_های_دینی #رهبری_اسلامی #اخلاق #علم_و_عقل #سبک_زندگی_اسلامی #معنویت #جامعه_اسلامی #عدالت_اجتماعی #زهد #مسئولیت_اجتماعی #تعلیم_و_تربیت #اندیشه_اسلامی #پژوهش_دینی #الهیات
چکیده
کتاب «شرح نهج البلاغه» ابن ابی الحدید یکی از بزرگترین و جامعترین آثار تفسیری در تاریخ اسلام است که به صورت کامل و با رویکردی تحقیقی و انتقادی به تبیین خطبهها، نامهها و کلمات حکمتآمیز امیرالمؤمنین(علیهالسلام) در نهج البلاغه میپردازد. ابن ابی الحدید، ادیب و متکلم برجسته قرن هفتم هجری، با تسلط بر ادبیات، تاریخ، فلسفه، کلام و فقه، نهج البلاغه را نه فقط در سطح لغوی و بلاغی، بلکه در بستر تاریخی و فکری عصر امیرالمؤمنین(علیهالسلام) بررسی کرده است.
او با مراجعه به منابع متعدد از اهل سنت و شیعه، باورها و اختلافات کلامی را بیان و نقد میکند و در بسیاری مواقع با انصاف علمی، دیدگاههای گوناگون را واکاوی میکند. علاوه بر شرح و توضیح آیات و مفاهیم، ابن ابی الحدید به ریشهیابی بسیاری از حوادث تاریخی، چگونگی شکلگیری فرقهها، تبیین جایگاه امیرالمؤمنین(علیهالسلام) در تاریخ اسلام، نقد و بررسی طلحه و زبیر، عثمان، معاویه و دیگر شخصیتهای محوری میپردازد و مسائل بنیادین کلامی مانند توحید، عدل، امامت، جبر و اختیار، جایگاه علم، معرفت و اخلاق را به تفصیل تشریح میکند.
او نهج البلاغه را حلقه اتصال معارف ناب اسلامی، حکمت و سیاست علوی با دغدغههای روزگار میداند و همواره تلاش میکند آموزههای عمیق آن را به زبان ساده برای مخاطب شرح دهد. این اثر فقط یک شرح ساده نیست، بلکه گنجینهای از فرهنگ، معارف و آگاهی تاریخی است که هم در میان محققان شیعه و هم اهل سنت مورد احترام است و هنوز به عنوان اثری بیبدیل برای فهم دقیق شخصیت امیرالمؤمنین(علیهالسلام)، جایگاه او در اسلام و آموزههای بنیادین نهج البلاغه شناخته میشود.
شرح ابن ابی الحدید، علاوه بر آشنایی با نهج البلاغه، دریچهای به شناخت و نقد جامعه اسلامی نخستین، تحولات پس از پیامبر(صلی الله علیه و آله)، و بررسی عمیق ریشههای اختلاف امت اسلامی نیز باز میکند و همواره یکی از منابع اصلی پژوهش در تاریخ، کلام، سیاست و اخلاق اسلامی است.
هشتگ
#نهج_البلاغه #شرح_نهج_البلاغه #ابن_ابی_الحدید #امیرالمؤمنین #کلام_اسلامی #تاریخ_اسلام #فلسفه_اسلامی #امامت #عدالت #حق_طلبی #حکومت_علوی #جامعه_اسلامی #حکمت_اسلامی #مبانی_معرفت #انصاف_علمی #رهبر_الهی #تحولات_سیاسی #انتقاد_خلفا #تفسیر_تاریخی #شخصیت_امیرالمؤمنین #عدالت_اجتماعی #ادبیات_عربی #توحید #انسان_در_اسلام #اخلاق_سیاسی #علم_دینی #روش_تحقیقی #فرهنگ_اسلامی #اندیشه_اسلامی #اختلافات_کلامی
چکیده
کتاب «نمونه زنها» با نگاهی تحقیقی و عاشقانه به نقش زنان برجسته در تاریخ اسلام میپردازد. محور اصلی کتاب، برجستهساختن شخصیت حضرت خدیجه(سلاماللهعلیها) است که با عشق و ایثار، سهم عظیمی در رشد و گسترش اسلام ایفا نمود. نویسنده با مروری بر ویژگیهای روحی، معنوی و اجتماعی ایشان، نشان میدهد که حضرت خدیجه(سلاماللهعلیها) چگونه همواره در کنار پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) و امیرالمؤمنین(علیهالسلام) بود و با شجاعت، فداکاری، و استقامت، جایگاهی بیبدیل در تاریخ اسلام پیدا کرد.
در این کتاب، زندگی حضرت خدیجه(سلاماللهعلیها) از آغاز تا پایان، از منظر ایمان، اخلاص، عقلانیت و فهم عمیق دینی بررسی میشود. نویسنده تأکید میکند که خدیجه(سلاماللهعلیها) زنی بود که با عقل و دل، راه راست را تشخیص داد؛ در حمایتش از پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) و پذیرش سختیها، هیچ تردیدی نداشت، و با ثروت و قدرت مدیریتی خود، در زمانی که همه چیز در برابر پیامبر قرار داشت، پشتیبان اصلی او بود. در لحظاتی که اوج فشار و آزار بر مسلمین سایه انداخته بود، خدیجه(سلاماللهعلیها) با وفاداری، عشق و امید، همراه پیامبر و امیرالمؤمنین(علیهالسلام) باقی ماند.
کتاب، ضمن بیان روایتهای تاریخی درباره ازدواج خدیجه(سلاماللهعلیها) با پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) و توصیف منزلت معنوی این بانوی بزرگوار، به ابعاد عاطفی، انسانی و اجتماعی او نیز میپردازد. نویسنده تأکید دارد که ایمان آمیخته با عشق الهی، نقطه قوت خدیجه(سلاماللهعلیها) بود و او را در زمره زنان نمونه تاریخ بشریت قرار داد. در ماجرای ازدواج، اعتماد، انتخاب آگاهانه و دوراندیشی خدیجه(سلاماللهعلیها)، تاکید میشود که این همراهی، فقط یک رابطه زناشویی معمول نبود، بلکه پیوندی سرشار از محبت الهی و همکاری در مسیر رسالت بود.
نویسنده در توصیف جایگاه زن در اسلام نیز تأکید میکند که قرآن و سنت پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) و سیره امیرالمؤمنین(علیهالسلام) نگاهی والا و تکریمآمیز به زنان داشتهاند. زنان نه تنها نقشی حیاتی در خانواده، بلکه مسئولیتی تاریخی و تمدنی دارند. نویسنده با مثالآوری از حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) و دیگر زنان بزرگ صدر اسلام، نقش آنها را در ساختن جامعهای عادلانه و مؤمن، برجسته میکند.
در فصلهای بعدی، کتاب به ریشهیابی مصائب و مظلومیت زنان بزرگ در تاریخ اسلام میپردازد؛ مخصوصاً از ایستادگی خدیجه(سلاماللهعلیها) در بحرانها، فقدان مادرانه و غربتهای وی یاد میکند. خاطرات و روایتی از فداکاریها، غربتها و نقش منحصر به فرد او در تثبیت دین بیان میشود؛ همچنین نحوه تأثیرگذاری این بانوی بزرگ بر شخصیت پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) و امیرالمؤمنین(علیهالسلام) و فرزندانشان به تفصیل تحلیل میشود.
اثر حاضر، در مجموع میکوشد نشان دهد زنانی چون خدیجه(سلاماللهعلیها) نهتنها الگوی زنان، بلکه الهامبخش تمام مردان و زنان عالماند؛ چرا که ایمان، عقلانیت، ایثار، استقامت و عقل معاش را توأمان در وجود خود داشتند. نویسنده با لحن شاعرانه و عاطفی، تلاش میکند فضایل این زنان را در دل خواننده زنده کند و رسالت آنها را برای جهانی پر از محبت، عقلانیت و پیروزی ارزشهای توحیدی برجسته نماید.
در نهایت، کتاب «نمونه زنها» تصویری عمیق و انسانی از نقش زن در تمدن اسلامی ارائه میدهد و حضرت خدیجه(سلاماللهعلیها) را به عنوان اسطورهای از عشق، وفاداری و ایمان معرفی میکند؛ الگویی که نهفقط برای زنان، بلکه برای هر فردی که تشنه حقیقت، فداکاری و تعالی انسانی است، الهامبخش خواهد بود.
هشتگ
#خدیجه_سلام_الله_علیها #زن_نمونه #نقش_زن_در_اسلام #عشق_الهی #ایثار_در_تاریخ #امیرالمؤمنین_علیهالسلام #خاندان_پیامبر #کرامت_زن_مسلمان #زندگی_معنوی #بانوان_برجسته #سیره_حضرت_خدیجه #جایگاه_زن #تاریخ_اسلام #زیبایی_ایمان #علم_دینی #شعر_مذهبی #اخلاق_اسلامی
نویسنده
الميرزا حبيب الله الخوئي
چکیده
کتاب «منهاج البراعة في شرح نهج البلاغة» تألیف میرزا حبیبالله خویی، باید به چند محور اساسی این اثر ۱۴ جلدی اشاره کرد که حول شرح، تحلیل و تبیین مفاهیم ژرف و عبارات بلندمرتبه نهج البلاغه میگردد. مؤلف کتاب با تبحری ویژه و نگاه تفصیلی، سخنان امیرالمؤمنین(علیهالسلام) را مورد واکاوی قرار داده و با تکیه بر منابع متقن حدیثی، تاریخی، کلامی و ادبی، به شرح دقیق خطبهها، نامهها و کلمات قصار پرداخته است.
در این اثر، علاوه بر تبیین ظواهر الفاظ، به ابعاد مختلف معنایی، فلسفی، کلامی و عرفانی سخنان امیرالمؤمنین(علیهالسلام) پرداخته شده و تلاش شده از برداشتهای سطحی پرهیز شود و ژرفنگری خاصی در تحلیل مفاهیم صورت گیرد. نویسنده همزمان با شرح عبارات، به اختلاف اقوال در تفاسیر نهجالبلاغه اشاره کرده و دیدگاه دانشمندان شیعه و اهل سنت را طرح نموده است تا خواننده تصویری جامع و متعالی از جایگاه امیرالمؤمنین(علیهالسلام) و میراث علمیاش به دست آورد.
از ویژگیهای شاخص این شرح، نقد مستدل دیدگاههای مخالف و دفاع از اصالت و حقانیت سخنان امیرالمؤمنین(علیهالسلام) بر اساس منابع اصیل شیعی است. همچنین، به نکات دقیق بلاغی، واژهشناسی، ریشههای تاریخی، اسباب صدور خطبهها و نقش اجتماعی و سیاسی آنها توجه ویژه شده است. مسائل کلامی همچون توحید، امامت، عدل، جایگاه اهلبیت(علیهمالسلام)، بررسی مقامات روحی و علمی امیرالمؤمنین(علیهالسلام) و دفاع از اصول و مبانی شیعه، جزء مباحث کلیدی این شرح محسوب میشود.
در بخشهایی، تحلیلهای روانشناختی و اجتماعی درباره مخاطبان امیرالمؤمنین(علیهالسلام) و شرایط اجتماعی دوران آن حضرت ارائه شده و کاربرد آموزههای نهجالبلاغه در زندگی فردی و اجتماعی با زبانی علمی و استنادی ترسیم گردیده است. توضیح لغات دشوار، بیان سیاق و ساختار جملات، نقل احادیث و روایات مرتبط، مقایسه خطبهها و نامهها با سایر منابع تاریخی، و آوردن پاسخ به اشکالات و شبهات مطرحشده درباره نهج البلاغه، ساختار اصلی این مجموعه مفصل را تشکیل داده است.
در مجموع، کتاب «منهاج البراعة» نه تنها به شرح الفاظ نهجالبلاغه میپردازد، بلکه تحلیلی عمیق از مفاهیم و پیامهای جاودانه امیرالمؤمنین(علیهالسلام) ارائه میدهد و تلاش میکند جانمایه معرفتی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی سخنان ایشان را به صورتی علمی و قابل درک برای پژوهشگر و علاقهمند به اندیشه ناب شیعی، بیان کند. این اثر، یکی از جامعترین و معتبرترین شروح نهجالبلاغه و منبعی وزین برای شناخت ابعاد مختلف شخصیت و آموزههای امیرالمؤمنین(علیهالسلام) به شمار میآید.
هشتگ
#نهج_البلاغه #تفسیر_نهج_البلاغه #امیرالمؤمنین_علیه_السلام #فلسفه_شیعه #بلاغت_عربی #تاریخ_اسلام #علم_کلام #تحلیل_سخنان_امیرالمؤمنین #مفاهیم_شعری #پیام_اخلاقی #امامت #عدالت_اجتماعی #توحید #اهل_البیت #اندیشه_شیعه #علمی _ادبیات
نویسنده
رضا موسی کاظمی نایینی
چکیده
کتاب حاضر با رویکردی جامع و پژوهشی، زندگی حضرت زینب(سلاماللهعلیها) را در بستر تاریخ اسلام بررسی میکند و شخصیت ایشان را از زاویه معرفتی، اخلاقی و اجتماعی به تصویر میکشد. نویسنده ابتدای کتاب را با شرح ولادت حضرت زینب(سلاماللهعلیها)، جایگاه خانوادگی و فضائل ایشان آغاز میکند و ارتباط ایشان با خاندان وحی، بهویژه حضرت زهرا(سلاماللهعلیها)، امیرالمؤمنین(علیهالسلام) و امام حسین(علیهالسلام) را تبیین میکند. در ادامه، به تعلیم و تربیت حضرت زینب(سلاماللهعلیها) و نقش ایشان در حفظ و نشر معارف اسلامی اشاره میشود. نویسنده با استناد به منابع معتبر تاریخی، هوش، فصاحت، علم و دانایی سرشار حضرت زینب(سلاماللهعلیها) را توصیف میکند و تأثیر حضور معنوی ایشان را در تحکیم باورهای شیعی نشان میدهد.
یکی از بخشهای کلیدی کتاب، پرداختن به وقایع مهم عاشورا و نقش بیبدیل حضرت زینب(سلاماللهعلیها) در مدیریت بحران پس از شهادت امام حسین(علیهالسلام) است. نویسنده شجاعت و بردباری حضرت زینب(سلاماللهعلیها) را در برابر مصائب عاشورا و پس از آن، در مسیر اسارت و خطبههای افشاگرانهشان در کوفه و شام، تبیین میکند. در سراسر کتاب به جایگاه علمی و معرفتی حضرت زینب(سلاماللهعلیها) در گفتمان شیعی و ویژگیهای منحصربهفرد اخلاقی و رفتاری ایشان توجه شده است؛ از جمله صبر بینظیر، شجاعت در گفتار و پایداری در برابر ظلم.
کتاب همچنین به بررسی رویدادهای بعد از واقعه عاشورا، از جمله دوران اسارت، خطابهها و تأثیرات کلام حضرت زینب(سلاماللهعلیها) بر بیداری وجدان اسلامی جامعه و افشای چهره واقعی دشمنان اهلبیت(علیهمالسلام) میپردازد. نویسنده روایتهای مختلف را با دقت تاریخنگارانه تحلیل و بررسی میکند و نقش حضرت زینب(سلاماللهعلیها) را در تداوم پیام عاشورا و آگاهیبخشی امت اسلام تشریح میکند.
در مجموع، کتاب حاضر، تصویری زنده و مستند از جایگاه حضرت زینب(سلاماللهعلیها) در تاریخ اسلام و مصائب، شجاعت و نقش محوری ایشان در استمرار نهضت عاشورا ارائه میدهد. این اثر با نثری علمی و تحلیلی، مخاطب را با ابعاد گوناگون شخصیت و رسالت حضرت زینب(سلاماللهعلیها) آشنا میکند و آموزههایی ژرف درباره صبر، ایستادگی و رسالت الهی را منتقل میسازد، بیآنکه جنبه روایی کتاب تحتالشعاع تحلیل شخصی یا تحریف معنایی قرار گیرد.
هشتگ
#مصائب_حضرت_زینب #حیات_حضرت_زینب #شخصیت_زینب #نهضت_عاشورا #صبر_زینب #خطبه_های_زینب #اسارت_اهل_بیت #پیام_عاشورا #امیرالمؤمنین_علیهالسلام #خاندان_وحی #تاریخ_اسلام #زنان_کربلا
نویسنده
واحد پژوهش مسجد مقدس جمکران
چکیده
این کتاب به شیوهای مستند و عاطفی، زندگانی حضرت علی اکبر(علیهالسلام) فرزند سیدالشهداء(علیهالسلام) را از ولادت تا شهادت روایت میکند. ابتدا با اشاره به میلاد حضرت علی اکبر(علیهالسلام) در یازدهم شعبان سال سی و سوم هجری قمری، به بررسی اقوال مختلف درباره سن ایشان در روز عاشورا پرداخته و تصریح میکند که حضرت هنگام شهادت حدود ۲۷ سال داشتند و دلایل مختلف این تخمین را توضیح میدهد.
در ادامه، کتاب درباره کنیه و لقبهای حضرت، به ویژه نقش ایشان به عنوان جوانی از سلاله امیرالمؤمنین(علیهالسلام) و شباهت کمنظیر ظاهری و رفتاریشان با پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) سخن گفته است. همچنین فضائل معنوی و اخلاقی، ادب، سخاوت، دلیری و جایگاه خاص حضرت علی اکبر(علیهالسلام) نزد سیدالشهداء(علیهالسلام) و دیگر اهلبیت(علیهمالسلام) به تصویر کشیده شده است.
نویسنده با تکیه بر منابع تاریخی و روضههای معتبر، به نقش موثر حضرت علی اکبر(علیهالسلام) در وقایع کربلا پرداخته است؛ از جمله شب عاشورا، مأموریتهای ایشان، اذانگویی، حضور در میدان نبرد و کیفیت وداع با سیدالشهداء(علیهالسلام). روحیه فداکاری، صفات والای انسانی، و عصاره محبت اهلبیت(علیهمالسلام) در رفتارش نمود یافته بود.
در بخشهای میانی کتاب، ویژگیهای جوانان کربلا و الگوپذیری جوانان امروز از حضرت علی اکبر(علیهالسلام) مورد تأکید قرار گرفته و شرح داده میشود که چگونه این بزرگمرد با ایمان و عزت نفس، در برابر طاغوت ایستادگی کرد. همچنین به مقام اجتماعی و سیاسی حضرت و حساسیتهای بنیامیه نسبت به وجود او اشاره میشود.
یکی از نقاط اوج کتاب، روایت شهادت حضرت علی اکبر(علیهالسلام) است که با بیان حالات حماسی، احساسی و معنوی، لحظات وداع تا شهادت به زیبایی بازگو شده است. نقش حضرت در تسلی و تقویت قلب سیدالشهداء(علیهالسلام)، واکنشهای اهلبیت پس از شهادت و جایگاه ویژه ایشان به عنوان «اسماعیل کربلا» و فدایی حقیقی راه حسین(علیهالسلام)، در این بخش برجسته میشود.
کتاب به صورت تحلیلی و روشمند نسبت به شبهات، اختلاف روایات و تحلیل علل نامگذاری حضرت علی اکبر(علیهالسلام) نیز پاسخ داده و نشان میدهد حضرت در میان جوانان بنیهاشم، الگوی صبر، شهامت و دینداری است. در پایان، تأثیری که این شخصیت بزرگ بر جوامع شیعی و تربیت دینی جوانان میتواند داشته باشد، یادآور میشود.
این اثر با استناد به منابع تاریخی، روایی و اشعار، تلاشی برای نشان دادن سیمای کامل و الهامبخش حضرت علی اکبر(علیهالسلام) است تا مخاطب، علاوه بر آشنایی با وقایع زندگی و شهادت ایشان، عمق فضیلت، روح جوانمردی و پیام عاشورا را به صورت عملی درک کند.
هشتگ
#حضرت_علی_اکبر_علیه_السلام #سیدالشهدا_علیه_السلام #امیرالمؤمنین_علیه_السلام_صل_الله_علیه_وآله #نهضت_عاشورا #جوانان_کربلا #فضایل_اخلاقی #تاریخ_تشیع #شهادت_کربلا #الگوی_جوانان
نویسنده
آیتالله سید ابوالقاسم خوئی
چکیده
مجموعهی «منهاجالبراعة فی شرح نهجالبلاغه» تألیف آیتالله سید ابوالقاسم خوئی، از جامعترین و علمیترین شروح نهجالبلاغه در تاریخ معارف شیعه است. این اثر ارزشمند بر پایهی وفاداری کامل به متن اصلی و احترام به فضای کلام امیرالمؤمنین(علیهالسلام) (صلاللهعلیهوآله) تدوین شده و در بیستویک جلد، شرحی دقیق، روان و ژرف بر خطبهها، نامهها و کلمات قصار نهجالبلاغه ارائه میدهد.
نویسنده در مجلدات آغازین، اهمیت نهجالبلاغه و ضرورت شرح آن را تبیین میکند و سپس با بهرهگیری از مباحث لغوی، ادبی و بلاغی، ابزار مناسبی برای فهم بهتر سخنان امام فراهم میسازد. توجه جدی به صنایع بلاغی، واژهشناسی، تشبیه، استعاره و ساختار نحوی، پایهی کار اوست. استاد خوئی در کل اثر همواره به بستر تاریخی صدور هر سخن، زمینههای اجتماعی و فلسفی و ارتباط این کلام با قرآن و سنت پیامبر و اهلبیت(علیهمالسلام) توجه ویژه دارد.
با ورود به شرح خطبهها و نامهها، هر فراز با واکاوی دقیق معنا، ترجمه روان و تحلیل کلامی و تاریخی معرفی میشود و نه تنها به مباحث اعتقادی و فلسفی بنیادین چون توحید، عدل، جبر و اختیار، امامت، عصمت و قضا و قدر میپردازد، بلکه کارکردهای اخلاقی و اجتماعی برای انسان و جامعه معاصر را برجسته میسازد. استاد خوئی در بسیاری از بخشها با نقد آرای مفسران پیشین و تأکید بر کاربردپذیری نهجالبلاغه در زندگی، پیام کلام امام را فراتر از قالب ادبی، به منزلهی راهنمایی عملی برای تهذیب فرد و اصلاح جامعه ارائه میکند.
در مجلدات پایانی، شرح کلمات قصار و حکمتهای آخر نهجالبلاغه با همان دقت و انصاف ادامه مییابد و معانی ژرف تربیتی، اخلاقی، معنوی و اجتماعی آنها تبیین میشود. خوئی با استناد به قرآن، روایات و منابع فلسفی و کلامی، پیوند میان حکمت علوی و نیازهای فکری و معنوی عصر جدید را بهخوبی نمایان ساخته است. سراسر اثر بر تحکیم عقلانیت دینی، مسئولیت اخلاقی، خودسازی، قناعت، صبر، عزت نفس و توجه به عدالت اجتماعی مبتنی است و ادبیات روان، لحن آموزشی و تحقیق محور بودن آن راه را برای پژوهشگران و علاقهمندان نهجالبلاغه هموار میکند.
در نهایت، «منهاجالبراعة» نه فقط یک شرح و تفسیر صرف است، بلکه مرجعی زنده برای تعمیق معرفت دینی، الهامبخشی به اندیشه پژوهشی و اخلاق عملی، و پلی میان فهم سنت و نیازهای امروز جامعه اسلامی است؛ اثری بینظیر زیر لوای شخصیت و معارف جاودان امیرالمؤمنین(علیهالسلام).
هشتگ
#نهج_البلاغه #شرح_نهج_البلاغه #منهاج_البراعه #سید_ابوالقاسم_خوئی #امیرالمؤمنین_علیه_السلام #حکمت_اسلامی #معرفت_علوی #اخلاق_دینی #کلام_شیعه #فلسفه_اسلامی #تاریخ_اسلام #ادبیات_عربی #پژوهش_شیعی #اصول_اعتقادی #حکومت_علوی #نامه_مالک_اشتر #تحلیل_بلاغی #تحلیل_لغوی #عدالت_اجتماعی #تفسیر_قرآن #روایات_اهل_بیت #مطالعات_دینی #علم_کلام #حکمت_عملی #اخلاق_اجتماعی #تربیت_اسلامی #تحلیل_تاریخی
نویسنده
سید هاشم حسینی بحرانی (قدسسره)
چکیده
کتاب «عمدة النظر فی بیان عصمة الأئمة الاثنی عشر علیهمالسلام» نوشته سید هاشم بحرانی، پژوهشی استدلالی و عمیق درباره مفهوم و ضرورت عصمت امامان دوازدهگانه شیعه. نویسنده در ابتدا توجه میدهد که عصمت، به معنای حفظ و مصونیت الهی از هرگونه خطا، گناه و لغزش است؛ لطفی که خداوند تنها به برگزیدگان خود یعنی پیامبران و امامان اعطا کرده تا هدایت بشر بهدرستی تداوم یابد. بحرانی ضمن تحلیل ریشه لغوی و اصطلاحی واژه عصمت، با بهرهگیری از منابع لغت و تفسیر، توضیح میدهد که این معنا در فرهنگ دینی و قرآنی، به مفهوم حفظ شدن بنده خاص خدا، از لغزش و معصیت است و هدف از آن، تضمین سلامت کامل راهبری و الگو بودن ایشان برای جامعه است.
نویسنده با استناد به آیات قرآن و روایتهای معتبر، اثبات میکند که تداوم حجت الهی پس از پیامبر اسلام تنها با امامی معصوم، یعنی بیلغزش و بیخطا ممکن میشود و اگر چنین ویژگی وجود نداشته باشد، مردم هرگز به دین و هدایت الهی اطمینان نمیکنند. بر همین اساس تأکید میشود آنچه از پیامبر و اهلبیت باید پذیرفته شود، نه از باب تعصب، بلکه بر اساس دلیل عقلی و نقل معتبر است، چرا که آنان در کوچکترین گفته و رفتار خود حتی دچار اشتباه هم نمیشوند و هرگز از هوای نفس یا منفعت شخصی پیروی نمیکنند.
کتاب به نقش بنیادین عصمت در دوام جامعه اسلامی و اعتبار دین اشاره میکند؛ کوچکترین خطا از سوی پیشوا، پیامدهای ویرانگری برای اعتماد مردم و کارکرد دین دارد. به همین دلیل، عصمت نهفقط امری اعتقادی بلکه در نگاه بحرانی، لازمه بقای دیانت و امنیت فکری و معنوی اجتماع است. او با یادآوری سرگذشت انبیا و اینکه حمایت ویژه الهی، سنتی مستمر برای راهبران الهی بوده، نتیجه میگیرد که عصمت امامان نیز ادامه همان مسیر هدایت الهی در میان مسلمانان است.
بحرانی همچنین روشن میسازد که عصمت به معنای نفی اختیار انسان معصوم نیست؛ ایشان با آگاهی، تقوا و شناخت عمیق، همواره راه صحیح را انتخاب میکنند و اساس زندگیشان صدق، پاکی، وفاداری و دوری مطلق از هر گونه خیانت، ظلم و فساد است. بنابراین، عصمت نشانه کمال عقل، سلامت معنوی و اوج انسانیت آنان است. وی در پایان، هر گونه مخالفت با سفارشهای پیامبر و اهلبیت را مخالفت با مسیر عدالت و حقیقت دانسته و یادآور میشود فقط با تمسک به معارف این پیشوایان معصوم جامعه اسلامی میتواند هدایت و سعادت را حفظ کند.
این اثر با زبانی علمی و در عین حال روان و قابل فهم، باب آشنایی ژرفتری با مفهوم عصمت در اندیشه امامیه و اهمیت آن در تداوم هدایت و دیانت برای پژوهشگران و علاقهمندان فراهم میسازد.
هشتگ
#عصمت #امامان_دوازده_گانه #امامت #اهل_بیت #هدایت_الهی #بیخطایی #تشیع #قرآن #سنت_نبوی #دین_اسلام #حجت_الهی #رهبری_دینی #پاکی #کلام_شیعه #رهبران_الهی #سیره_معصومین #برهان_عقلی #روایات #تقوا #جامعه_اسلامی
نویسنده
شیخ کلینی (رحمتاللهعلیه)
چکیده
در مجموعه هشت جلدی «الأصول الکافی» تألیف شیخ کلینی (رحمتاللهعلیه)، بنمایههای اعتقادی، اخلاقی و فقهی مکتب تشیع بر محور روایات پیامبر اکرم (صلاللهعلیهوآله) و اهلبیت معصومین (علیهمالسلام) گردآوری شده است. این اثر ارزشمند، تصویری جامع و سلسلهوار از معارف اسلامی ارائه میدهد که زوایای مختلف زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی مؤمن را پوشش میدهد و همواره وفاداری به وحی و سنت اهلبیت (علیهمالسلام) را اساس قرار میدهد.
در آغازین جلد، موضوع اساسی عقل، نقش آن در هدایت انسان، و ارتباط بنیادین آن با ایمان، اخلاق و معنویت تبیین میشود و تأکید میگردد که فهم و عمل دینی بدون بهرهمندی از عقل و شناخت عمیق، راهگشا نیست. سپس وارد تقابل ایمان و کفر، نفاق و مراتب واقعی ایمان بر اساس عمل و معرفت میشویم؛ با این پیام که دینداری بر پایه رابطه قلبی و التزام عملی شکل میگیرد و عشق و پیوند با اهلبیت (علیهمالسلام) رکن جداییناپذیر ایمان واقعی است.
در جلدهای سوم و چهارم، احکام و آموزههای عملی دین شامل عبادات، مناسبات خانوادگی، اخلاق اجتماعی، حقوق اقتصادی و آداب معاشرت مورد بحث قرار میگیرد. این مطالب نشان میدهند که اسلام نهتنها به جنبههای فردی معنویت، بلکه به نظمدهی مناسبات اجتماعی، برقراری عدالت، صلح و پیشرفت اخلاقی جامعه اهتمام جدی دارد.
در میانه و اواخر این مجموعه، به تدریج وارد حوزه قوانین جزایی، دیات، حدود، قصاص و نحوه برخورد شریعت با جرائم و منازعات میشویم. در کنار این مباحث، همواره توصیه به رأفت، گذشت، عقلانیت در اجرا و توجه به مقاصد عالیه شریعت دیده میشود تا عدالت با لطافت اخلاقی و رعایت مصالح اجتماعی همراه باشد.
در جلدهای پایانی، محور توجه به احکام خانواده، روابط عاطفی و حقوقی اعضای آن، مسائل اقتصادی، وصیت، ارث و معاملات است. درسهای اخلاقی و تربیتی برجستهای نیز ارائه میشود که بر اهمیت تهذیب نفس، تواضع، انصاف، امانتداری، توکل، حسن معاشرت و همکاری اجتماعی تأکید دارد. در نهایت، کتاب با بیان مجموعهای از آموزههای اخلاقی، توصیههای تربیتی، نکات معرفتی و حکمتهای عملی، سیمای یک انسان مؤمن و جامعه آرمانی شیعی را ترسیم میکند.
«الأصول الکافی» افزون بر ارائه احکام و معارف ناب، با پیوند عقل و نقل، و همراه ساختن اخلاق و شریعت، دایرةالمعارفی بیبدیل از اسلام اصیل و معارف اهلبیت (علیهمالسلام) را پیش روی شیفتگان حقیقت قرار داده است. مطالعه این اثر، مخاطب را با ابعاد ژرف خردورزی، ایمان، عمل صالح، اخلاص، معنویت و زندگی الهی در افق اندیشه شیعی آشنا میسازد و الگویی برای زیست معنوی و مسئولانه در پهنه فرد و جامعه پدید میآورد.
هشتگ
#عقل_و_جهل #ایمان_و_کفر #احکام_عبادی #اخلاق_اسلامی #خانواده_در_اسلام #عدالت_اجتماعی #حقوق_انسان #احکام_اقتصادی #حدود_و_دیات #تعلیم_و_تربیت #امانتداری #محبت_اهل_بیت_علیهمالسلام #تهذیب_نفس #توحید #نبوت #امامت #معاد #حکمت_عملی #روابط_اجتماعی #سبک_زندگی_شیعی
- ترجمه نهج البلاغه (فقیهی)
نامهاى است از اميرالمؤمنين (عليهالسلام) كه آن را در پاسخ معاويه نوشته است:
(و این نامه از نامههای خوب و پسندیده است)
«آيا نمىبينى «من در اين سخنى كه مىگويم قصدم خبر دادن به تو نيست، ليكن دربارۀ نعمت خدا سخن مىگويم» (آيا نمىبينى) كه گروهى از مهاجرين، در راه خدا به شهادت رسيدند كه هر يك از آنان داراى فضيلتى است تا آن زمان كه شهيد ما به شهادت رسيد، او را سيد الشهدا گفتند
[1] و رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) او را به اين امر مخصوص گردانيد كه در نماز بر او، هفتاد تكبير گفت؟»
(نهج البلاغه، ترجمه فقیهی، ص523)
- ترجمه نهج البلاغه (استاد ولی)
از یک نامۀ آن حضرت (علیهالسلام) در پاسخ معاویه و آن از بهترین نامهها است:
«من نمی خواهم تو را خبر دهم ولی از نعمت خداوند سخن میگویم، آیا نمیبینی که گروهی از مهاجرین و انصار -که هرکدام را فضلی است- در راه خدای بزرگ شهید شدند؛ اما همین که شهید ما (حمزه عموی پیامبر (صلیاللهعلیهوآله)) به شهادت رسید او را «سیدالشهداء» نامیدند و پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) در نماز بر او هفتاد تکبیر گفت (چهارده بار بر او نمازگزارد)!»
(نهج البلاغه، ترجمه حسین استاد ولی، ص386)
- ترجمه نهج البلاغه (بهرام پور)
پاسخ به نامۀ معاویه که از بهترین نامههای امام (علیهالسلام) است. این نامه را پس از جنگ جمل نوشته است:
(معاویه به پیشنهاد عمروعاص نامهای به مولا نوشت و با بیان فضایل یاران پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) و تعریف و تمجید فراوان از خلفای سه گانه و متهم ساختن حضرت (علیهالسلام) به حسادت در مورد ایشان، سعی در تحریک حضرت (علیهالسلام) نمود تا جواب تند حضرت (علیهالسلام) را ضمیمۀ پیراهن عثمان نماید؛ اما امام (علیهالسلام) در جواب معاویه ادعای دروغین معاویه را افشا میکند که ساکت باش و از فضایل ما نگو که ما به فضایل خاندان خود آگاهتریم. در ادامه با شمردن فضایلی از خاندان خود دلیل برتری خاندان بنیهاشم بر بنیامیه را برشمرده و نقش معاویه در قتل عثمان را برای همگان روشن ساخته است و در نهایت به تهدید معاویه در مورد جنگ اشاره میکند و میفرماید: تو با این سخن مرا به خنده واداشتی چرا که فرزندان عبدالمطلب هرگز پشت به دشمن نمیکنند.)
فضایل بنیهاشم
«من نمیخواهم (از فضایل بنیهاشم) به تو خبر دهم؛ بلکه برای شکر نعمتهای خدا متذکر میشوم که آیا ندیدی جمعی از مهاجر و انصار در راه خدا شهید شدند و هر یک را فضیلتی بود. آنگاه که شهید ما حمزه، به شهادت رسید، او را سید الشهداء خواندند و پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) در نماز بر پیکر او، به جای پنج تکبیر، هفتاد تکبیر گفت».
(نهج البلاغه ترجمه روان با شرح واژگان، ابوالفضل بهرامپور، ص552)
- ترجمه نهج البلاغه (فيض الإسلام)
از نامههاى آن حضرت (عليهالسلام) است در پاسخ نامه معاويه:
(كه در آن دعاوى نادرست و سخنان بيهوده او را گوشزد نموده و پیروان خود را به حقایقى كه در مقام احتجاج، اهميتى بهسزا دارد متوجه ساخته، از اينرو سيد رضى «عليهالرحمه» فرموده:) و آن از نيكو نامهها است (با اينكه هر نامه و هر سخنى از آن بزرگوار در جاى خود، در منتهى درجه نيكویى است.)
«نه بجهت آگهى دادن به تو (و خودستايى) بلكه براى نعمت خدا (كه به من عطاء فرموده) مىگويم: آيا نمىبينى (نمىدانى) گروهى از مهاجرين و انصار در راه خدا كشته شدند و همه را شرافت و بزرگوارى است تا اينكه شهيد ما (حمزه ابن عبد المطلب در جنگ احد) كشته گرديد، گفته شد (در باره او حضرت پيغمبر (صلیاللهعلیهوآله) فرمود): سيد الشهداء يعنى آقا و مهتر كشتگان در راه خدا و رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله هنگام نماز خواندن بر او، او را به گفتن هفتاد اللّه أكبر تخصيص داد؟ (زيرا بعد از اتمام نماز گروه ديگرى از فرشتگان حاضر مىشدند پيغمبر اكرم (صلیاللهعلیهوآله) هم دوباره با ايشان بر او نماز مىخواند و اين از خصائص حضرت حمزه (رضىاللهعنه) است)».
(ترجمه و شرح نهج البلاغه، فيض الاسلام، ج5، ص896)
- ترجمۀ توضیح نهج البلاغه (آیتالله شیرازی)
از نامههاى حضرت على (عليهالسلام) در پاسخ به نامه معاويه:
(سيد رضى مىفرمايد: اين نامه از زيباترين نامههاى موجود است.)
برشمردن فضايل خاندان پيامبر (صلىاللهعليهوآله)
«نمىخواهم فخر بفروشم و به تو خبر بدهم، بلكه مىخواهم نعمت الهى را، به فرمان حضرتش، بيان كنم كه فرمود: «وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ؛ و از نعمت پروردگار خويش [با مردم] سخن بگوى»
[2]. آيا نمىبينى كه گروهى از مهاجران در راه خدا در جبهههاى جهاد و جاهاى ديگر شهيد شدند و هر يك از فضيلت و ارزش خاصى برخوردار شدند و آنگاه كه شهيد ما حضرت حمزة بن عبدالمطلب عموى پيامبر (صلىاللهعليهوآله) در جنگ احد به شهادت رسيد، از سوى خداى سبحان به لقب «سيد الشهداء» نايل آمد و اين لقب، به پاس آزمون بزرگ و ايمان قوى و راسخ او بود، و پيامبر (صلىاللهعليهوآله تنها) براى او در هنگام نماز ميّت هفتاد تكبير گفت، حال آنكه نماز ميّت فقط پنج تكبير دارد».
(ترجمۀ توضيح نهج البلاغه، آیتالله سید محمد شیرازی، ج4، ص43)
- شرح نهج البلاغه (ابن میثم)
(اين نامه گزيدهاى است از نامهاى كه مرحوم سيد رضى در گذشته قسمتی از آن را ذکر کرد و ما در شرح آن، نامه معاویه را که حضرت (علیهالسلام) این نامه را در پاسخش نوشته، ذکر کردیم.
امام (علیهالسلام) در اين نامه به هر قسمتى از نامه معاويه، يك فصل پاسخ داده است و اين نامه فصيحترين نامهاى است كه مرحوم سيد، از ميان نامههاى حضرت (علیهالسلام) انتخاب كرده و نكتههايى چند در آن وجود دارد كه در ذيل به آنها اشاره مىكنيم:)
أَ لَا تَرَى... الْجَنَاحَيْن، امام پس از بيان اين كه هر يك از صحابه را فضيلتى ويژه خويش است تا برترى خانوادگى خود را بر ديگران ثابت كند با ذكر برترى ويژه خاندان خود، در زندگانى و مرگ، دليل امتياز ايشان را با بقيه مهاجرين و انصار، خاطر نشان كرده است كه از جمله فضايل خاص آنان، شهادت در آن خانواده مىباشد و مقصود از شهيد كه به آن اشاره فرموده، عمويش حمزه بن عبد المطلب-خدا از او خشنود باد- مىباشد و به دو دليل، اين شهيد بزرگوار را از ساير شهيدان برتر و بالاتر مىداند. اولين دليل اين است كه رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله)، او را سيد الشهداء (سرور شهيدان) ناميده است و دليل ديگر اينكه او را به هفتاد تكبير در چهارده نماز كه بر او خواند اختصاص داد؛ زيرا هر نماز كه با پنج تكبير، مىخواند، جمعى ديگر از فرشتگان نازل مىشدند و اقتدا مىكردند پيامبر (صلیاللهعلیهوآله) باز نماز ديگرى بر او مىخواند تا چهارده مرتبه و اين از خصوصيات حمزه و شرافت بنى هاشم در زندگانى و مرگشان مىباشد».
(ترجمۀ شرح نهج البلاغه، ابن میثم، ج4، صص756 و 757 )
- مُخْبِر
- أُحَدِّث
- خَصَّه
- مُخْبِر (خَبَر)
معرفتی
[6] که حاصل از بررسی و آگاهی و دقت
[7] در مورد دیگران
[8] است و احتمال صدق و کذب در آن وجود دارد را
[9]«خَبَر»
[10]گویند. در قرآن کریم آمده: «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا...؛ اى كسانى كه ايمان آوردهايد، اگر فاسقى برايتان خبرى آورد، نيك وارسى كنيد...»
[11]در این آیه واژه «خبر» نیامده؛ زیرا که فاسق، برای آوردن روایت، پژوهشِ لازم را نمیکند.
[12]
«خَبَرْتُ الأمر أَخْبُرُهُ» یعنی از روی حقیقت، دیگری را از امری باخبر کردم.
[13]
«خِبْرَه» بهمعنی بینش به باطن کارها
[14]در ظاهر و باطن است.
[15]
«خبیر» اخص از علیم
[16]و بهمعنای دانا است.
[17] قرآن کریم میفرماید: «أَ لا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَ هُوَ اللَّطيفُ الْخَبيرُ؛ آيا كسى كه [همه موجودات را] آفريده است نمىداند؟!! و حال آنكه او لطيف و آگاه است»؛
[18]«خبیر» بهاین معنا است که فقط
[19]پروردگار به کنه و حقیقت اشیاء، آگاه است.
[20]
در قرآن کریم حضرت ابراهیم (علیهوعلینبیناوآلهالسلام) خطاب به بتپرستان میفرمایند: «إِنْ تَدْعُوهُمْ لا يَسْمَعُوا دُعاءَكُمْ وَ لَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجابُوا لَكُمْ وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُم وَ لا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبيرٍ؛ اگر آنها را بخوانيد، دعاى شما را نمىشنوند، و اگر [فرضاً] بشنوند اجابتتان نمىكنند، و روز قيامت شركِ شما را انكار مىكنند؛ و هيچ كس مانند [خداى] آگاه، تو را [از حقايق] خبردار نمىكند»؛
[21] یعنی من که آمدم و شما را از حال بتها خبردار کردم به حقیقت گفتم چونکه پروردگار خبیر، من را اطلاع داده است.
[22]
«اِخْبار» مصدر «أَخْبَرَ»
[23] بهمعنی آگاه ساختن است.
[24]
تفاوت «خبر» و «علم»:
«خبر» همان «علم» به حقیقتِ ژرفِ دانستهها است؛ به طوري که «خبر» داشتن از موضوعی، معنایی بیش از «علم» داشتن به آن را دارد؛ اما برخی گفتهاند که «خبر» در ابتدا به معناي شناخت اغراق آمیز از چیزی بوده است؛ مثل علیم (دانا)، خبیر (آگاه) و...؛ سپس بهدلیل کثرت استعمال، بهمعنای «علم» به حقیقتِ ژرفِ دانستها تغییر یافته است.
[25] - أُحَدِّث (حدث)
اجمالی:
«مُحَدِّث» یعنی کسی که حدیث روایت میکند
[26]و به آسانی سخن میگوید.
[27]
تفصیلی:
«حَدَث» یعنی شیء که نبوده،
[28] بر غیرش تقدم پیدا کند
[29] و ایجاد شود.
[30]
«حَدَث» در صیغۀ «احداث» به نسبت دادن کار به فاعل و صدور آن از او دلالت دارد و در صیغۀ «تحدیث»
[31] مصدر «حَدَّثَ»
[32] به نسبت دادن عمل به مفعول و جهت وقوع فعل، نظارت دارد.
[33] قرآن کریم میفرمایند: «وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّث؛ و نعمت هاى پروردگارت را بازگو كن».
[34]
«حدیث» بهمعنای سخن تازه است
[35] که در بیداری یا خواب از راه گوش به شخص برسد
[36] و بهاین علت که جدید است به آن «حدیث» میگویند.
[37] قرآن کریم در این مورد میفرماید: «يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها؛ آن روز است كه زمين، اخبار خود را حکایت میکند (حکایت همان گفتار تازه است)
[38]» و بههمین دلیل به قرآن کریم، حدیث گویند.
[39] و در اصطلاح به سخنی که از یکی از معصومین (علیهمالسلام) روایت شود «حدیث» میگویند.
[40]
تفاوت «حدیث» و «خبر»:
«حدیث» حاوی بیانی است که از نفس خود اطلاع دهد بدون اینکه به فرد دیگر نسبت داده شود؛ اما «خبر» در اصل وقتی گفته میشود که شامل رویدادی برای دیگران است؛ اما حاوی اتفاقی برای خود میتواند باشد و میتوان آن را به درست و نادرست وصف کرد.
برخی نیز گفته اند که: «حدیث» به سخنی گفته می شود که شامل دو یا چند «خبری» است که بههم مرتبط باشند؛ مثلاً: زید را دیدم؛ «خبر» است..
زید را دیدم که می رفت؛ «حدیث» است.
زید و عمرو را دیدم؛ هم «خبر» است و هم «حدیث».
[41] - خَصَّه (خَصَص)
«خَصَّ» یعنی شخص ویژگی خاصی بهدست آورد که دیگران از داشتن آن، بیبهرهاند.
[42]
«خَصَّ فُلاناً بالشيءِ» به معنای اختصاص دادن یا گزینش یک شیئ به شخصی،
[43] یا امتیاز دادن به اوست.
[44]
«خصوصی» خلاف عمومی است.
[45]
«خَصَّ فلاناً بالشَیءِ» و «اِخْتَصَّ فلاناً بالشَیءِ» به یک معناست.
[46]
«وَ اللَّهُ يَخْتَصُ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ؛ خدا هركه را خواهد به رحمت خود مخصوص ميكند
[47]».
[48]
چهل و دو مورد از ماده «خَصَّ» در نهج البلاغه بهکار رفته است.
[49]
نکتهها و پیامها
1. کافران از نعمت شنوایی برای شنیدن و دیدن آیات الهی بهره نمیبرند. قرآن کریم در مورد آنها میفرماید: «وَ مَثَلُ الَّذينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذي يَنْعِقُ بِما لا يَسْمَعُ إِلاَّ دُعاءً وَ نِداءً صُمٌ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَعْقِلُونَ؛ و مَثَل [دعوتكننده] كافران چون مَثَل كسى است كه حيوانى را كه جز صدا و ندايى [مبهم، چيزى] نمىشنود بانگ مىزند. [آرى،] كرند، لالند، كورند. [و] درنمىيابند».[50] (أَ لَا تَرَى)
2. یکی از مصادیق شکر نعمت، بازگو کردن آن است. (وَ لَكِنْ بِنِعْمَةِ اللَّهِ أُحَدِّثُ)
3. فردی که متذکر نعمات گسترده الهی در سراسر عمر گذشته خویش است، دغدغه ای در مورد آینده ندارد و با کمال امیدواری به آینده می نگرد بر این اساس، در ادعیه پرشور معصومان (علیهمالسلام) مشاهده می کنیم که آن بزرگواران هرگونه نگرانی در مورد آینده را با نگاه به گذشته سرشار از لطف الهی، از دل می زدایند. برای مثال، ائمّه اطهار (علیهمالسلام) در مناجات دلنشین «شعبانیه» چنین زمزمه می کنند: «إِلَهِي لَمْ يَزَلْ بِرُّكَ عَلَيَّ أَيَّامَ حَيَاتِي فَلا تَقْطَعْ بِرَّكَ عَنِّي فِي مَمَاتِي إِلَهِي كَيْفَ آيَسُ مِنْ حُسْنِ نَظَرِكَ لِي بَعْدَ مَمَاتِي وَ أَنْتَ لَمْ تُوَلِّنِي [تُولِنِي ] إِلّا الْجَمِيلَ فِي حَيَاتِي»؛ خدایا پیوسته در دوران زندگی، نیکی تو بر من می رسد، پس نیکی ات را در هنگام مرگ از من مگیر. خدایا من چگونه مأیوس شوم از اینکه پس از مرگ مورد حسن نظر تو واقع گردم، در صورتی که در دوران زندگی ام جز به نیکی سرپرستی ام نکردی. (لَكِنْ بِنِعْمَةِ اللَّهِ أُحَدِّثُ)
4. علم اهل بیت (علیهمالسلام) علمی است که خدا به آنها افاضه کرده است و باطل در آن راه ندارد. (بِنِعْمَةِ اللَّهِ)
5. کسی که دارای کرامت نفس است، از عقیده خود در هر جایگاهی که قرار میگیرد دست برنمیدارد امیرالمؤمنین (علیهالسلام) در بیان صفات متقین میفرمایند: «فَمِنْ عَلَامَةِ أَحَدِهِمْ أَنَّكَ تَرَى لَهُ قُوَّةً فِي دِينٍ؛ در دینداری خود قوی است و دچار ضعف درون نیست»[51]. (لَكِنْ بِنِعْمَةِ اللَّهِ أُحَدِّثُ)
6. بعد مدیریت: یک مدیر شایسته باید به مسئولیت خود عمل کند تا رضایت قوم خود را به دست آورد. (لَكِنْ بِنِعْمَةِ اللَّهِ أُحَدِّثُ)
7. بعد تربیتی: والدین باید در برابر فرزندانشان، انجام وظیفه کنند تا مانع بسیاری از فسادها در سطح جامعه شوند.
8. از جمله ویژگیهای جناب حمزه این است:
· خواندن هفتاد تکبیر در نماز برای ایشان بود و این نکته نشانگر مقام والای ایشان درآسمانها و زمین است. (وَ خَصَّهُ رَسُولُ اللَّهِ (صلیاللهعلیهوآله) بِسَبْعِينَ تَكْبِيرَةً عِنْدَ صَلَاتِهِ عَلَيْهِ)
· امام صادق (عليهالسلام) در فضیلت جناب حمزه میفرمایند: روز قيامت، خداوند همه خلايق را در صحنه محشر جمع مى کند اولين کسى را که صدا مى زنند نوح است از او سؤال مى شود آيا دعوت الهى را به مردم رساندى؟ عرض مى کند: آرى! به او گفته مى شود: چه کسى بر اين امر گواهى مى دهد؟ مى گويد: محمد بن عبدالله (که شاهد و ناظر همه امت ها بوده است) نوح حرکت مى کند و نزد پيغمبر(صلىاللهعليهآله) مى آيد در حالى که على(عليهالسلام) با اوست عرض مى کند: خداوند از من سؤال کرده است که ابلاغ دعوت کردهام عرضه داشتهام آرى از من سؤال شد چه کسى گواهى مى دهد عرض کردم: محمد (صلىاللهعليهآله). پيغمبر اکرم (صلىاللهعليهآله) مىفرمايد: اى جعفر و اى حمزه برويد و (از سوى من) گواهى دهيد که او ابلاغ رسالت کرده است. سپس امام صادق (عليهالسلام) افزود: جعفر و حمزه (به دستور پيغمبر اسلام (صلىاللهعليهآله)) گواه ابلاغ انبيا هستند. کسى که حاضر بود عرض کرد: پس على(عليهالسلام) کجا خواهد بود؟ امام (عليهالسلام) فرمود: او مقامش از اين هم بالاتر است: (هُوَ أَعْظَمُ مَنْزِلَةً مِنْ ذَلِکَ).[52]
· در تفسير امام حسن عسکرى(عليهالسلام) آمده است: «يَأتى بِالرُّمْحِ الَّذى کانَ يُقاتِلُ حَمْزَةُ أعْداءَ اللهِ فِى الدُّنْيا فَيَناوَلَهُ إيّاهُ وَيَقُولُ: يا عَمَّ رَسُولِ اللهِ ذِدِ الْجَحيمَ عَنْ أوْلِيائِکَ بِرُمْحِکَ; روز قيامت على (عليه السلام) نيزهاى را که حمزه با آن، با دشمنان خدا در دنيا جهاد مىکرد، به دست حمزه مىدهد و مىگويد: اى عموى رسول خدا (صلىاللهعليهآله) دوزخ را با اين نيزه از دوستانت دور کن».[53]
راهکارهایی از نهج البلاغه برای بهبود زندگی اجتماعی
· ارتباط و هماهنگی خاصی بین کلام امیرالمؤمنین (علیهالسلام) و قرآن کریم وجود دارد که این اشارات قرآنی در قسمتهای مختلف نهجالبلاغه دیده میشود. در این قسمتِ نامه، حضرت (علیهالسلام) میفرمایند: وَ لَكِنْ بِنِعْمَةِ اللَّهِ أُحَدِّثُ...؛ ، این کلام حضرت (علیهالسلام) هماهنگ با این آیه قرآن است که میفرماید: «وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّث».[54]
· انسان در هر جایگاهی که قرار دارد خود را بهگونهای با آیات قرآن پیوند دهد تا علاوه بر فهم بهتر قرآن، عمل به فرمایشات الهی برای او میسر گردد. (أَ لَا تَرَى غَيْرَ مُخْبِرٍ لَكَ وَ لَكِنْ بِنِعْمَةِ اللَّهِ أُحَدِّثُ)
· والدین با آموزش قرآن به فرزندان از سنین کودکی، میتوانند عمل به دستورات را درونشان نهادینه کنند. (أَ لَا تَرَى غَيْرَ مُخْبِرٍ لَكَ وَ لَكِنْ بِنِعْمَةِ اللَّهِ أُحَدِّثُ)
چکیده
کتاب «درسنامه فاطمی»، یکی از آثار پژوهشی و مستند در حوزه شناخت شخصیت، جایگاه و آموزههای حضرت فاطمه زهرا (سلاماللهعلیها) در سنت شیعی است. نویسنده در این اثر تلاش میکند تا با استفاده از آیات قرآن، روایات پیامبر اکرم (صلاللهعلیهوآله) و سخنان معصومان (علیهمالسلام)، تصویری روشن و عمیق از زندگی، کمالات معنوی و علمی، و همچنین نقش اجتماعی و تاریخی بانوی بزرگ اسلام ارائه دهد.
کتاب با نگاهی دقیق به تولد حضرت فاطمه زهرا (سلاماللهعلیها)، سیر زندگی، ازدواج با حضرت علی (علیهالسلام) و ماجرای شکلگیری این پیوند نورانی آغاز میشود و سعی دارد ویژگیهای منحصر به فرد این خانواده را از منظر عقل، نقل و سیره پیامبر (صلاللهعلیهوآله) نشان دهد. مفهوم کوثر، از سوره و آیه مربوط در قرآن، محور بنیادین معرفی حضرت قرار میگیرد و تبیین میشود که وجود ایشان مایه تداوم نسل و معنویت پیامبر (صلاللهعلیهوآله) در امت است. این بخش با بازخوانی شأن نزول آیات و نقش حضرت در تحقق “خیر کثیر”، اهمیت وجودی ایشان را در بستر اسلام شرح میدهد.
در فصلهای بعدی، مهمترین ویژگیهای حضرت در کلام قدسی و سخنان پیامبر اکرم (صلاللهعلیهوآله) و ائمه معصومین (علیهمالسلام) تشریح میشود. جایگاه ممتاز ایشان به عنوان «سرور زنان دو جهان»، «برترین بانوی اسلام»، مظهر عصمت و الگویی کامل برای زن مسلمان و مادر اهل بیت (علیهمالسلام) به شکلی تحلیلی و استنادی بیان شده است؛ به طوری که نقش ایشان در استمرار رسالت و ولایت به صورت ویژه برجسته میشود.
بخش عمده کتاب به وقایع حساس پس از رحلت پیامبر اکرم (صلاللهعلیهوآله) و واکنش حضرت فاطمه زهرا (سلاماللهعلیها) در برابر ناهمواریها، انحرافها و مظلومیتها اختصاص یافته است. در این میان، خطبه فدکیه به عنوان سند تاریخی مقاومت، احتجاج عالمانه و نمایشی از قدرت استدلال و شجاعت حضرت زهرا (سلاماللهعلیها) با شرح فراز به فراز و تحلیل محتوایی نقل میشود. این خطبه هم مدح الهی، هم تبیین نبوت، هم بیان حقوق اهل بیت (علیهمالسلام)، و هم نقد جدی نسبت به غصب خلافت و اموال فاطمیان را در بر میگیرد. افزون بر آن، خطبههای ایشان در بستر بیماری و همچنین خطبه پشت در از دیگر اسناد کلامی مهم کتاب است که نشاندهنده روحیه ایثار، دفاع از حقیقت و رسالت روشنگری حضرت فاطمه زهرا (سلاماللهعلیها) است.
در ادامه، کتاب به آثار مکتوب و میراث علمی حضرت میپردازد؛ مانند خطبهها، صحیفه الزهرا (سلاماللهعلیها)، حدیث لوح، حدیث کساء و مصحف حضرت که هر یک گوشهای از معارف و آموزههای دینی و اخلاقی بانوی اسلام را نمایان میسازد. این آثار ابعاد گوناگون مسائل معرفتی، اخلاقی، عبادی و اجتماعی را پوشش میدهد و نقش بیبدیل ایشان در تفسیر آیات، تربیت و هدایت امت را نشان میدهد.
سرانجام، مباحثی درباره شهادت جانسوز حضرت فاطمه زهرا (سلاماللهعلیها)، تاریخ و کیفیت واقعه، محل دفن و ناگفتههای آن، پاداش و اهمیت زیارت و آثار معنوی آن، در کتاب به شکلی مستند و با تکیه بر منابع معتبر شیعی تشریح میشود. متن کتاب از نظر نگارش، ساده و در عین حال عمیق، و کاملاً وفادار به مستندات اسلامی نگاشته شده و سعی شده است تحلیلهای هر فصل، پیامدها و آموزههای اخلاقی و انسانی زندگی حضرت زهرا (سلاماللهعلیها) را نیز منعکس کند.
در مجموع، این اثر علاوه بر آن که منبعی معتبر برای پژوهش علمی است، الگویی زنده برای شناخت جایگاه زن در اسلام، بیان نقش سازندهاش در تاریخ و اجتماع و دفاع از حق و حقیقت در پرتو زندگی حضرت فاطمه زهرا (سلاماللهعلیها) به شمار میرود.
هشتگ
#حضرت_فاطمه_زهرا_سلام_الله_علیها #ولایت #خانواده_اسلامی #خطبه_فدکیه #دفاع_از_حق #عصمت #اهل_بیت_علیهم_السلام #سیره_فاطمی #شهادت_حضرت_زهرا_سلام_الله_علیها #نقش_زن_در_اسلام #معارف_اسلامی #قرآن #پیامبر_اکرم_صل_الله_علیه_وآله #امام_علی_علیه_السلام #آثار_علمی_حضرت_زهرا #مظلومیت_فاطمه #تربیت_اسلامی #تاریخ_اسلام #شجاعت_فاطمه #میراث_فاطمی
چکیده
کتاب «بهترین انسان بعد از پیامبر اکرم (صلاللهعلیهوآله)»، پژوهشی جامع درباره جایگاه امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) به عنوان برترین انسان پس از پیامبر اسلام (صلاللهعلیهوآله) است. نویسنده بر پایه آیات قرآن و روایات متعدد، به ویژه منابع عظیم اهل سنت، تلاش میکند تا برتری و شایستگی بینظیر حضرت علی (علیهالسلام) را در جنبههای مختلف علمی، اخلاقی، عبادی، اجتماعی و تاریخی نشان دهد. اثر حاضر با اشاره به این نکته آغاز میشود که پیامبر گرامی اسلام (صلاللهعلیهوآله)، برترین و کاملترین انسان همه عصرهاست و همه مسلمانان بر این امر متفقاند؛ اما بحث اساسی درباره بهترین فرد پس از ایشان، محور پژوهش را شکل میدهد.
کتاب با تحلیل فضایل و سیره امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) در عرصههایی مانند سبقت در ایمان، یکتاپرستی، نماز و جهاد در راه خدا، علم و حکمت کمنظیر، عدالت اجتماعی، تقسیم عادلانه بیتالمال و سادهزیستی، به برجستهسازی چهره جامع این شخصیت میپردازد. بخش مهمی از اثر به تبیین روایات، احادیث و رخدادهای کلیدی همچون واقعه غدیر خم اختصاص یافته است، جایی که پیامبر اسلام (صلاللهعلیهوآله) علی (علیهالسلام) را به صراحت به عنوان ولی و جانشین خود معرفی میکند و معنای عمیق واژه "مولی" در منابع مختلف شرح داده میشود. افزون بر این، مؤلف به بیان ابعاد مختلف رابطه معنوی پیامبر (صلاللهعلیهوآله) با حضرت علی (علیهالسلام) میپردازد، ایشان را نفس پیامبر (صلاللهعلیهوآله)، برادر و محبوبترین فرد نزد رسول خدا (صلاللهعلیهوآله) معرفی میکند و به جایگاه بیمانند حضرت زهرا (سلاماللهعلیها)، حسنین (علیهماالسلام) و دیگر اهل بیت (علیهمالسلام) در منظومه فضایل پس از پیامبر (صلاللهعلیهوآله) اشاره مینماید.
پژوهشگر با نقل اقوال دانشمندان اهل سنت و اعتراف برخی بزرگان آن مکتب به برتری مطلق حضرت علی (علیهالسلام) بر سایر صحابه، استدلالهایی روشن درباره صلاحیت امیرالمؤمنین (علیهالسلام) برای رهبری امت اسلامی ارائه میدهد. بررسی ویژگیهایی مانند شجاعت، فصاحت، حکمت، رأی و تدبیر، بخشش و عفو، تلاش شبانهروزی در دفاع از اسلام، جمعآوری و انس با قرآن، و نیز بیان شأن نزول آیات درباره اهل بیت (علیهمالسلام) و پاسخ به برخی شبهات مطرح شده، مباحث کتاب را تکمیل میکند. نویسنده علاوه بر تحلیل تاریخی و کلامی، توجه ویژهای به مباحث اخلاقی و آموزههای تربیتی این امام همام دارد و نشان میدهد که محوریت علی (علیهالسلام) پس از پیامبر (صلاللهعلیهوآله) ادامه مصداق کامل انسانیت و رهبری الهی در اسلام است. در نهایت، کتاب با زبانی استدلالی و متین، بر اساس شواهد متعدد و نگاه وحدتبخش، جایگاه ویژه امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) و اهل بیت (علیهمالسلام) را در هدایت و سعادت انسانها بعد از پیامبر اسلام (صلاللهعلیهوآله) اثبات میکند.
هشتگ
#بهترین_انسان_بعد_از_پیامبر #امیرالمؤمنین_علی_علیه_السلام #فضایل_علی_علیه_السلام #غدیر_خم #ولایت #اهل_بیت_علیهم_السلام #فضایل_اهل_بیت #سبقت_در_ایمان #جهاد_در_اسلام #عدالت_اجتماعی #تقسیم_عادلانه_بیت_المال #شجاعت #علم_علی_علیه_السلام #شأن_نزول_آیات #محبت_اهل_بیت #مناظرات_دینی #سنت_پیامبر_صل_الله_علیه_وآله #رهبری_دینی #اقوال_علمای_اهل_سنت #توحید #نماز #تفسیر_قرآن #تاریخ_اسلام
نویسنده
آیتالله العظمی حاج شیخ لطف الله صافی گلپایگانی
چکیده
کتاب «با عاشورائیان» به بررسی ابعاد مختلف واقعه عاشورا و نقش عمیق این حادثه در حیات امت اسلامی میپردازد. نویسنده در متن کتاب با تکیه بر آیات قرآن و روایات معتبر، جایگاه والای امام حسین (علیهالسلام) و یارانش را در دفاع از دین و احیای ارزشهای اسلامی تشریح میکند و با بیانی ساده، اما عمیق و پژوهشمحور، پیوند عاشورا را با هویت شیعی و فرهنگ دینی جامعه اسلامی به تصویر میکشد.
از مهمترین محورهای کتاب، تبیین انگیزهها و اهداف حرکت امام حسین (علیهالسلام) است که با استناد به سخنان آن حضرت و تحلیل سیر تاریخی، مولف بر این نکته تأکید میورزد که عاشورا صرفاً یک حرکت اعتراضی سیاسی نبوده، بلکه قیامی الهی برای اصلاح امت و زنده نگه داشتن آموزههای پیامبر اکرم (صلاللهعلیهوآله) و جلوگیری از انحراف اصل دین بوده است. نقش برجسته امر به معروف و نهی از منکر و تبیین اینکه چرا امام حسین (علیهالسلام) با وجود پیشبینی شهادت و مصائب عظیم، این مسیر را برگزید، از بخشهای تأملبرانگیز کتاب است.
مولف با واکاوی خطبهها و پیامهای عاشورایی، بر اهمیت زنده نگه داشتن یاد شهیدان کربلا و آثار فردی و اجتماعی عزاداری بر امام حسین (علیهالسلام) تأکید میکند. او بیان میکند که مجالس عزاداری، علاوه بر ابراز محبت به اهلبیت (علیهمالسلام)، محلی برای آموزش حقایق دین، تقویت روحیه جهاد، و ترویج ارزشهای انسانی است و زنده نگه داشتن عاشورا، نوعی استمرار راه پیامبر اکرم (صلاللهعلیهوآله) و دفاع از حق در برابر باطل است.
در کتاب به نقش زنان و نوجوانان در کربلا نیز پرداخته شده و عظمت صبر، ایثار و پایداری خانواده امام حسین (علیهالسلام) در انتقال پیام عاشورا برجسته میشود. مؤلف نشان میدهد که زنان کربلا بهویژه حضرت زینب (سلاماللهعلیها)، وظیفه تبلیغ و حفاظت از حقیقت نهضت را به بهترین شکل انجام دادند و با صلابت، پیام مظلومیت و حقانیت امام حسین (علیهالسلام) را به سراسر عالم رساندند.
در مجموع، کتاب «با عاشورائیان» علاوه بر شرح حوادث و تحلیل تاریخی، دعوتی جدی به تامل بر پیام همیشگی عاشورا است: پاسداری از حقیقت، مقاومت در برابر ظلم، وفاداری به دین و عشق به امام حسین (علیهالسلام). متن با نثری دلنشین، استدلالهای متقن و کاربردی برای امروز جامعه شیعی، ذهن خواننده را به عمق فلسفه عزاداری و درسهای عملی عاشورا رهنمون میسازد و بر این نکته تأکید دارد که کربلا مدرسهای برای تربیت انسانهایی آزاده و مؤمن در همه اعصار است.
هشتگ
#عاشورا #امام_حسین_علیهالسلام #بصیرت #ایثار #امر_به_معروف #نهی_از_منکر #مجالس_عزاداری #هویت_اسلامی #مسئولیت_اجتماعی #جهاد
- ترجمه نهج البلاغه (فقیهی)
و این نامه از نامههای خوب و پسندیده است:
«به خدا قسم، چنين نيست (که تو پنداشتهای بلکه همان است که در کلام خدا آمده است، که) (قَدْ يَعْلَمُ اللَّهُ الْمُعَوِّقِينَ مِنْكُمْ وَالْقَائِلِينَ لِإِخْوَانِهِمْ هَلُمَّ إِلَيْنَا وَلَا يَأْتُونَ الْبَأْسَ إِلَّا قَلِيلًا) (همانا خداوند، از حال کسانیکه شما و ديگران را از نبرد با کفار بازمیدارند و از گويندگان به برادران و يارانشان که به سوی ما بشتابند، آگاه است و اينها جز در زمانی کوتاه، به ميدان نبرد حاضر نمیشوند.) من چنين نبودم که بابت عيبهايی که بر عثمان به خاطر بدعتهايی که در دين وارد کرده بود میگرفتم، عذر بخواهم؛ پس اگر راهنمايی و هدايت من برای او، گناهی برای من بهحساب میآيد (پاسخ من اين است که) چهبسا سرزنش شدهای که مرتکب گناه و خطايی نگرديده است.
[1] گاه باشد که کسی در خيرخواهی اصرار میورزد؛ اما بدگمانی را بهره میگيرد. قصد من جز اصلاح امور بهاندازهای که توانايی دارم، نبود، موفق شدن من هم، جز به خواست خدا نخواهد بود کارم را به او وا میگذارم و بهسوی او باز میگردم»
[2].
(نهج البلاغه، ترجمه فقیهی، ص526)
- ترجمه نهج البلاغه (استاد ولی)
نامهای از حضرت (علیهالسلام) در پاسخ معاویه و آن از بهترین نامهها است:
«هرگز، به خدا سوگند چنانکه تو گویی نیست، «همانا خدا بازدارندگان شما از شرکت در جهاد را میشناسد و نیز آنان را که به برادران خود گویند: نزد ما آیید؛ و خود نیز جز اندکی در جنگ شرکت نمیکنند».
[3] و من هیچگاه از اینکه همواره بهخاطر بدعتهایی بر او خرده میگرفتم، پوزش نمیخواهم و اگر ارشاد و رهنمایی من نسبت به او در نظرش گناه بوده، چه بسا سرزنش شدهای که بی گناه است! «و ای بسا آدم خیرخواه که مورد بدبینی واقع میشود» (من قصدی جز اصلاح بهاندازهای که از دستم برآید نداشتم، و توفیق من جز به دست خدا نیست، بر او توکل نمودم و به سوی او بازمیگردم)
[4]».
(نهج البلاغه، ترجمه حسین استاد ولی، ص388)
- ترجمه نهج البلاغه (بهرام پور)
پاسخ به نامۀ معاویه که از بهترین نامههای امام (علیهالسلام) است. این نامه را پس از جنگ جمل نوشته است:
(معاویه به پیشنهاد عمروعاص نامهای به مولا نوشت و با بیان فضایل یاران پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) و تعریف و تمجید فراوان از خلفای سه گانه و متهم ساختن حضرت (علیهالسلام) به حسادت در مورد ایشان، سعی در تحریک حضرت (علیهالسلام) نمود تا جواب تند حضرت (علیهالسلام) را ضمیمۀ پیراهن عثمان نماید؛ اما امام (علیهالسلام) در جواب معاویه ادعای دروغین معاویه را افشا میکند که ساکت باش و از فضایل ما نگو که ما به فضایل خاندان خود آگاهتریم. در ادامه با شمردن فضایلی از خاندان خود دلیل برتری خاندان بنیهاشم بر بنیامیه را برشمرده و نقش معاویه در قتل عثمان را برای همگان روشن ساخته است و در نهایت به تهدید معاویه در مورد جنگ اشاره میکند و میفرماید: تو با این سخن مرا به خنده واداشتی چرا که فرزندان عبدالمطلب هرگز پشت به دشمن نمیکنند.)
مظلومیت امام (علیهالسلام) و اتهامات معاویه
«(کسانیکه در قتل عثمان حضور داشتند، حقیقت را بهخوبی میدانند) به خدا سوگند خدا میداند «چهکسانی از شما مردم را از جنگ بازداشتند و نیز میشناسد کسانی را که به برادران و همفکران خود میگفتند به نزد ما بیایید و خود را از معرکه بیرون بکشید؛ لذا جز اندکی به جنگ و دفاع پیش نیامدند». من از اینکه بر عثمان بهخاطر بدعتهایش عیب گرفتم و ملامت کردم، پوزش نمیخواهم، حال اگر ارشاد و هدایتم در حق او گناه باشد (بهتکلیف خود عمل کردهام و افتخار میکنم) چه بسیارند ناصحانی که ملامت شوند؛ درحالیکه بیگناهند (من قصدی جز این نداشتم که تا آنجا که میتوانم اصلاح کنم و توفیق من جز به لطف خدا نیست و بر او توکل میکنم و بهسوی او باز میگردم».
(نهج البلاغه ترجمه روان با شرح واژگان، ابوالفضل بهرامپور، ص556)
- ترجمه نهج البلاغه (فیض الاسلام)
از نامههاى آن حضرت (عليهالسلام) است در پاسخ نامه معاويه:
(كه در آن دعاوى نادرست و سخنان بيهوده او را گوشزد نموده و پیروان خود را به حقایقى كه در مقام احتجاج، اهميتى بهسزا دارد متوجه ساخته، از اينرو سيد رضى «عليهالرحمه» فرموده:) و آن از نيكو نامهها است (با اينكه هر نامه و هر سخنى از آن بزرگوار در جاى خود، در منتهى درجه نيكویى است.)
«لذا امام (عليهالسلام) در بارۀ دلسوزى بر خلاف واقع او براى عثمان مىفرمايد:) سوگند بهخدا چنين نيست (تو منافق و دورویى؛ زيرا بهاو ستم نمودى و اكنون خود را دلسوز مىنمايانى. و خداوند در قرآن كريم در بارۀ مانندان تو فرموده: «قَدْ يَعْلَمُ اللَّهُ الْمُعَوِّقِينَ مِنْكُمْ وَ الْقائِلِينَ لِإِخْوانِهِمْ هَلُمَّ إِلَيْنا وَ لا يَأْتُونَ الْبَأْسَ إِلَّا قَلِيلًا»
[5] يعنى) خدا بهحال آن مردم (منافق و دو روى) شما كه (مسلمانها را از جنگ) باز مىدارند و به برادران (پيروان) خود مىگويند بهجانب ما بياييد آگاه است و آنان جز زمانى اندك (آن هم بهنفاق و خودنمايى) بهجنگ حاضر نمىشوند و (اين گفتار من دليل بر آن) نيست كه عذر خواسته باشم از اينكه بهعثمان بر اثر بدعتهایى كه از او آشكار مىشد، عيبجویى مىنمودم و اگر ارشاد و راهنمایی من نسبت به او (مىپندارى كه) گناه بود، پس «رُبَّ مَلُومٍ لَا ذَنْبَ لَهُ؛ يعنى بسا سرزنش شده است كه گناهى ندارد، وَ قَدْ يَسْتَفِيدُ الظِّنَّة الْمُتَنَصِّحُ، كه مصراع اول آن اين است: و كم سقت فى اثاركم من نصيحة؛ يعنى (چه بسيار نصيحت و اندرز كه به شما گوشزد نمودم) و گاه باشد كه كسيكه بسيار پند دهد (به ازای پند و اندرز) تهمت و بدگمانى بهدستآورد (و اين مصراع مثلى است براى كسيكه كوشش در اندرز دادن مىنمايد؛ بهحديكه متهم ميشود بهاينكه شايد منظور بد دارد) و (در قرآن كريم، س 11، ى 88، در بارۀ گفتار حضرت شعيب بهقوم خود مىفرمايد: «إِنْ أُرِيدُ إِلَّا الْإِصْلاحَ مَا اسْتَطَعْتُ وَ ما تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ إِلَيْهِ أُنِيبُ» يعنى) نمىخواهم مگر اصلاح آنچه توانایى دارم و نيست موفق شدنم (در اصلاح امور) مگر به كمك و يارى خدا، به او توكل و اعتماد مىنمايم و بازگشتم به سوى او است».
(ترجمه و شرح نهج البلاغه، فيض الاسلام، ج5، صص 901 و 902)
- ترجمۀ توضیح نهج البلاغه (آیت الله شیرازی)
(سيد رضى مىفرمايد: اين نامه از زيباترين نامههاى موجود است.)
تبيين رفتار امام (عليهالسلام) با عثمان
«به خدا سوگند، چنين نيست كه مىپندارى مردم از كار تو ناآگاهند و مىپندارى كار تو بر خدا مخفى و ناپيداست. «خداوند [خوب] مىشناسد كارشكنان [و مانعشوندگان] شما را و آن كسانى را كه به برادرانشان مىگفتند: "نزد ما بياييد" (يعنى با ما باشيد و به جهاد نرويد) و جز اندكى روى به جنگ نمىآورند» آن هم در صورتى است كه راه گريز نيابند. و من اگر بر بدعتها و كارهاى زشت عثمان مثل تقسيم حكومت به خويشان نالايق خود و دادن اموال مردم به خويشاوندان و اطرافيان و كتك زدن ابن مسعود و تبعيد ابوذر و امثال اينها عيب گرفتهام، عذرخواهى نمىكنم، پس اگر گناه من ارشاد و هدايت عثمان بوده است كه دست از اعمال ناپسندش بردارد، آرى بسيارند سرزنششوندگانى كه هيچ گناهى ندارند. من ارشاد نمودهام و به وظيفهام عمل كردهام. آنگاه امام (عليهالسلام) به يك مصرع از بيتى استشهاد مىفرمايد: «و گاهى فردى چندان نصيحت مىكند كه متهم مىشود» صدر بيت چنين است: «و كم سقت من آثاركم من نصيحة» يعنى دربارۀ كارهايتان چقدر افراطكارانه نصيحت شده است.
اين سخن بدان معناست كه اگر كسى بخواهد آنها را نصيحت كند مىخواهند كار خود را توجيه كنند؛ لذا به او تهمت مىزنند تا گفتههاى خيرخواهانهاش را وارونه جلوه بدهند. (قصدى جز اصلاح [جامعه] تا آنجا كه بتوانم، ندارم و توفيق من جز به [يارى] خدا نيست. بر او توكل كردهام)».
(ترجمۀ توضيح نهج البلاغه، آیتالله سید محمد شیرازی، ج4، صص51 - 53)
- شرح نهج البلاغه (ابن میثم)
(اين نامه گزيدهاى است از نامهاى كه مرحوم سيد رضى در گذشته قسمتی از آن را ذکر کرد و ما در شرح آن، نامه معاویه را که حضرت (علیهالسلام) این نامه را در پاسخش نوشته، ذکر کردیم.
امام (علیهالسلام) در اين نامه به هر قسمتى از نامه معاويه، يك فصل پاسخ داده است و اين نامه فصيحترين نامهاى است كه مرحوم سيد، از ميان نامههاى حضرت (علیهالسلام) انتخاب كرده و نكتههايى چند در آن وجود دارد كه در ذيل به آنها اشاره مىكنيم:)
«آنگاه امام (علیهالسلام) در مقام اثبات درستى اين نسبت به معاويه، نخست ادعاى او را با كلمه ردع كَلَّا، مردود دانسته و بيان مىدارد كه من نه از تو دشمنتر با او بودم و نه بيشتر مردم را بهسوى كشتن وى راهنمايى كردم و در ثانى بهمضمون آيه قرآن استشهاد فرموده است كه در شأن منافقان نازل شده و آنها چنين بودند كه ياران پيغمبر (صلیاللهعلیهوآله) را از يارى او باز مىداشتند.
وَ مَا كُنْتُ لِأَعْتَذِرَ؛ در اين جمله حضرت (علیهالسلام) بهنكتهاى اشاره فرموده است كه ممكن است براى بسيارى از نادانان چنين توهم شود كه امام (علیهالسلام) در خون عثمان دخالت داشته و آن انتقادهاى حضرت (علیهالسلام) در مقابل بدعتهايى بود كه از عثمان سر مىزد كه پيش از اين بهآن اشاره كرديم كه اين امور از باب ارشاد و راهنمايى او بود و اگر كسى اينها را گناه بداند و من را بهاينعلت سرزنش و ملامت كند مشمول مثال اكتمبنصيفى خواهم بود كه مىگويد: «بسيار سرزنش شدهاى كه هيچ گناه ندارد»، اين ضربالمثل دربارۀ كسى آورده مىشود كه مردم از او كارى را مىبينند و بهسبب آن كار او را بدگويى مىكنند، درحالىكه از حقيقت آنكه بهجا و درست است آگاه نيستند.
وَ قَدْ يَسْتَفِيدُ الظِّنَّة الْمُتَنَصِّحُ؛ اين مصراع نيز ضربالمثل براى كسى است كه آنقدر در نصيحت و خيرخواهى فردى مبالغه و زيادهروى مىكند كه ديگران خيال مىكنند مىخواهد طرف را گول بزند و به او بدگمان مىشوند، و مصراع اولش اين است: و كم سقت فى آثاركم من نصيحه: چه بسيار پند و نصيحت كه به شما گوشزد كردم».
(ترجمۀ شرح نهج البلاغه، ابن میثم، ج4، صص766 و 767)
- شرح سلونی
«(كَلَّا
[6] وَ اللَّهِ لَ قَدْ يَعْلَمُ اللَّهُ الْمُعَوِّقِينَ مِنْكُمْ وَ الْقائِلِينَ لِإِخْوانِهِمْ هَلُمَّ إِلَيْنا وَ لا يَأْتُونَ الْبَأْسَ إِلَّا قَلِيلًا) وَ مَا كُنْتُ لِأَعْتَذِرَ مِنْ أَنِّي كُنْتُ أَنْقِمُ عَلَيْهِ أَحْدَاثا؛ اینچنین نیست و تو دلسوز معاویه نبودی و دروغ میگویی.
از استشهاد امام (علیهالسلام) به این آیه، دو مطلب برداشت میشود:
1. ای معاویه مپندار کاری که از مردم پنهان ساختهای، نزد خدا هم پنهان میماند؛ بلکه خدا از کار تو آگاه است.
2. این سخن بیانگر آن است که معاویه، همچون منافقان زمان رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله)، مانع از یاری رسانی دیگران به عثمان بود.
سپس حضرت (علیهالسلام) با اشاره به اینکه بیان بدعتهای عثمان، جای عذرخواهی ندارد، انزجار خود را از روش حکومتی عثمان، بیان میدارند.
فَإِنْ كَانَ الذَّنْبُ إِلَيْهِ إِرْشَادِي وَ هِدَايَتِي لَهُ فَرُبَّ مَلُومٍ لَا ذَنْبَ لَهُ؛ چنانکه گذشت، معاویه و عثمان، امیرمؤمنان (علیهالسلام) را به جهت روشنگری و بیان شیوههای حکومتی فاسد عثمان، مورد ملامت قرار میدادند. حضرت (علیهالسلام) در پاسخ به ملامتگری آنان، بیان میدارند که از آنجا که آن پندها مصداق امربهمعروف و نهیازمنکر بود من انجام وظیفه کردهام و سرزنشهایت، برایم ایرادی ندارد؛ زیراکه مصداق این ضربالمثل قرار میگیرم چهبسیارند ناصحانی که ملامت میشوند درحالیکه بیگناهند و مردم از درست بودن نصایح آنها اطلاع ندارند.
وَ قَدْ يَسْتَفِيدُ الظِّنَّة الْمُتَنَصِّحُ وَ مَا أَرَدْتُ (إِلَّا الْإِصْلاحَ مَا اسْتَطَعْتُ وَ ما تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ إِلَيْهِ أُنِيبُ)؛
در جامعه افرادی همواره خیرخواه و خیراندیش دیگرانند، اما از آنجا که خیرگویی و خیر اندیشی آنان، همسر با مصالح برخی نیست، نه تنها از پذیرش پندهایشان دریغ میورزند، بلکه سعی میکنند برای توجیه رفتار نادرست خود، با استفاده از سلاح تهمت، قضیه را معکوس جلوه دهند. حضرت (علیهالسلام) با استشهاد به این بیت شعر، خود را مصداقی از آن میدانند که همواره بر آن بودند با پنددهی عثمان، روابط وی را با جامعه، اصلاح نمایند.
- مُعَوِّق
از عوق گرفته شده، یعنی مانعی بر سر راه یاری.
[7] - هَلُمَّ إِلَيْنا
- بَأْس
- مَا كُنْتُ لِأَعْتَذِرَ
هرگز عذر نخواهم خواست.
[10] - كُنْتُ أَنْقِمُ عَلَيْهِ
- أَحْدَاثا
- يَسْتَفِيدُ
- ظّنَّة
- مُتَنَصِّح
آنکه بسیار نصیحت و خیرخواهی کند.
[15] - إِلَيْهِ أُنِيبُ
- أَنْقِمُ (نقم)
«نَقِم» بهمعنای ملامت کردن فرد بر عملی است
[17] که شخص بهشدت
[18] از آن گریزان است.
[19]
أَنْقِمُ در این عبارت «وَ مَا كُنْتُ لِأَعْتَذِرَ مِنْ أَنِّي كُنْتُ أَنْقِمُ عَلَيْهِ أَحْدَاثا» بر شدت انزجار حضرت (علیهالسلام) از بدعتهای عثمان اشاره دارد. عذرخواهی از دیگری زمانی است که اشتباهی مرتکب شده باشد؛ اما نهی از بدعت، وظیفهای شرعی است.
- مُتَنَصِّح (نصح)
به اخلاص در عمل و گفتار که خالی از هرگونه دغلکاری است
[20] «نُصْح» گویند. پند و موعظه را بهاین علت که از روی خلوص نیت و خیرخواهی است «نصیحت» گویند.
[21]
«مُتَنَصِّح» اسم فاعل از باب تفعّل بهمعنی زیاد پندگوینده است.
[22]
نکتهها و پیامها
1. معاویه اگر چه به یاری عثمان تظاهر میکرد، اما در واقع بهدنبال آن بود که وی را از سر راه بردارد تا حکومت را بهطور کامل در دست بگیرد. حضرت (علیهالسلام) با این سخن، پرده از نفاق معاویه برمیدارند. (كَلَّا وَ اللَّهِ لَ قَدْ يَعْلَمُ اللَّهُ الْمُعَوِّقِينَ مِنْكُمْ وَ الْقائِلِينَ لِإِخْوانِهِمْ هَلُمَّ إِلَيْنا وَ لا يَأْتُونَ الْبَأْسَ إِلَّا قَلِيلًا)
2. امامان معصوم (علیهمالسلام) و قرآن دو ثقل جدایی ناپذیرند؛ ائمه (علیهمالسلام) در موارد متعددی در سخنان خود به آیات قرآن استشهاد یا استدلال میکردند.
3. زمانیکه نقد سازنده و صادقانه است، بیان آن لازم و ضروری است و نباید از مواضع صحیح کوتاه آمد و عذر خواست. (وَ مَا كُنْتُ لِأَعْتَذِرَ)
4. نفس را باید بهگونهای پروراند که در دفاع از حق، قوی و توانمند باشد و در گفتار و رفتار با شجاعت از حق دفاع کند. (أَنْقِمُ)
5. در بیان حق، نه باید سست بود و نه ناتوان. (أَنِّي كُنْتُ أَنْقِمُ)
6. یکی از نکات مهم در زندگی، بررسی هر چیز در جایگاه خود است.
7. امام (علیهالسلام) در مقام بیان حقیقت، از نقد عثمان و شیوه حکومتی او ابایی ندارد؛ اما با این حال به هنگام نیاز، او را با ارائه راه صحیح یاری میکند. (أَنِّي كُنْتُ أَنْقِمُ)
8. در نقد باید اندیشۀ طرف، مورد خطاب قرار بگیرد نه شخصیت او. (أَنِّي كُنْتُ أَنْقِمُ)
9. هر سرزنششدهای گنهکار نیست. (رُبَّ مَلُومٍ لَا ذَنْبَ لَهُ)
10. نقد از دیگری باید با بررسی دقیق موضوع صورت بگیرد؛ ناقد باید بکوشد تحت تأثیر عوامل خارجی مانند فشار محیط یا قال و قیل دیگران قرار نگیرد. (رُبَّ مَلُومٍ لَا ذَنْبَ لَهُ)
11. معاویه فردی بود که برای توجیه کار خود به مولا تهمت میزد تا از این طریق، خیرخواهی ایشان را وارونه جلوه دهد. (قَدْ يَسْتَفِيدُ الظِّنَّة الْمُتَنَصِّحُ)
12. اراده و خواسته هر فرد زندگی او را جهتدهی میکند. (أَرَدْتُ)
13. انتظار هرکس از خود، باید بهاندازۀ تواناییاش باشد. (مَا اسْتَطَعْتُ)
14. شخص برای رسیدن به هدفش نیازمند عنایات الهی و توجهات معصومین (علیهمالسلام) است و نباید به تواناییهای خود بسنده کند. (ما تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ)
15. عقیده به معاد سبب کمتر شدن اشتباهات شخص میشود. (إِلَيْهِ أُنِيبُ)
ضربالمثل
رُبَّ مَلُومٍ لَا ذَنْبَ لَهُ (بسا سرزنششدهای که که گناهی بر او نیست):
جُرم از طرف غیر و عقوبت بر من!
این ضربالمثل در مورد دو گروه استفاده میشود:
1. فردی که کاري را انجام نداده، اما به انجام آن متهم است.
2. فردی که کاری را بجا انجام داده؛ اما دیگران چون از حقیقت کار او بیاطلاعند، از او بدگویی میکنند.[23]
مطلب دربارۀ انتقادهای حضرت (علیهالسلام)، در مقابل بدعتهای عثمان است و خطاب بهمعاویه میفرماید: این انتقادها، از باب ارشاد و راهنمایی او بود و اگر کسی اینها را گناه بداند و مرا بهایندلیل سرزنش نماید (در خون عثمان شریک بداند)، مصداق این ضربالمثل خواهد بود.[24]
وَ قَدْ يَسْتَفِيدُ الظِّنَّة الْمُتَنَصِّحُ (گاهی نصیحتگر، مورد بدگمانی واقع میشود):
خاک غم، در چشم چوپان میکنند.
عبارت فوق، درحقیقت مصراع دوم از بیت زیر و شاعر آن نامعلوم است.
و كم سقت من آثاركم من نصيحة وَ قَدْ يَسْتَفِيدُ الظِّنَّة الْمُتَنَصِّحُ
چهبسیار اندرز، که به شما گوشزد نمودهام؛ و گاهی کسیکه بسیار پند میدهد، مورد بدگمانی قرار میگیرد. [25]
شعر
رُبَّ مَلُومٍ لَا ذَنْبَ لَهُ:
متنبّی این مضمون را چنین سروده است:
وجرم جره سفهاء قوم فحل بغير جارمه العذاب[26]
چهبسا گناهی که آن را نابخردان قوم کردهاند، ولی شکنجهاش به بیگناه رسیده است.
احنف در بیتی این مثل را چنین آورده:
فلا تلم المرء فی شأنه فرب ملوم و لم یذنب[27]
آدمی را در کارش سرزنش نکن، بسا سرزنششدهای که گناهی نکرده است.
صائب میگوید:
بیگناه، کمگناهی نیست، در دیوان عشق یوسف از دامان پاک، بهزندان رفته است[28]
فارغ تبریزی، گفته است:
جرم از طرف غیر و عقوبت، بر من گویی سرِانگشت ندامت زدگانم[29]
ضربالمثل «گرگ دهنآلوده و یوسف ندریده»، نیز از همین باب است.[30]
وَ قَدْ يَسْتَفِيدُ الظِّنَّة الْمُتَنَصِّحُ:
در این مورد نظامی میگوید:
در گل شوره دانه افشانی بر نیارد مگر پشیمانی[31]
مولوی میگوید:
نوحهگر گوید حدیث سوزناک لیک کو سوز دل و دامان چاک؟[32]
و در جای دیگر میگوید:
پند گفتن با جهول خوابناک تخم افکندن بود در شوره خاک[33]
و باز از مولوی است:
گفت چون از جد و پندم وز جدال در دل او بیش میزاید خیال
پس ره پند و نصیحت بسته شد امر «أعرض عنهم» پیوسته شد[34]
و سعدی چنین میگوید:
گوینده را چهغم، که نصیحت قبول نیست گر نامه رد کنند، گناه رسول نیست[35]
همچنین میگوید:
فهم سخن چون نکند مستمع قوت طبع از متکلم مجوی
فسحت میدان ارادت بیار تا بزند مرد سخنگوی، گوی[36]
صائب نیز گفته است:
دل، سخت چو گردید، نصیحت نپذیرد سنگ از قدم راهروان، نقش نگیرد[37]
نویسنده
آیت الله سید محمد حسینی شیرازی
چکیده
کتاب «امام حسین (علیهالسلام)، رمز سعادت بشریت» مجموعهای از سخنرانیها و مقالاتی است که به کنکاش در زندگی و شخصیت امام حسین (علیهالسلام) میپردازد. نویسنده در این اثر پوسته ظاهری وقایع را میشکند و به عمق معارف نهفته در قیام امام حسین (علیهالسلام) دست مییابد.
در مقدمهی کتاب اشاره میشود که سخن گفتن درباره امام حسین (علیهالسلام) مثل نفس کشیدن است؛ هرچند تکراری به نظر برسد اما برای زندگی بهتر و موفقیت در دنیا و آخرت ضروری است. باوجود کتابهای فراوانی که درباره ایشان نوشته شده، هنوز حقایق و نکات ارزشمندی وجود دارد که ناگفته مانده و بررسی دقیقتر و گستردهتری میطلبد.
امام حسین (علیهالسلام)، نواده پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم)، فرزند حضرت علی (علیهالسلام) و حضرت فاطمه زهرا (سلاماللهعلیها) و برادر امام حسن (علیهالسلام) است. ایشان در سال چهارم هجری در مدینه متولد شد و سرانجام در واقعه کربلا به شهادت رسید. این رخداد تاریخی که قلب جهان اسلام را لرزاند، نماد ایستادگی در برابر ظلم و دفاع از دین حقیقی و ارزشهای انسانی است.
متن کتاب با شرح ظلمها و ستمهایی آغاز میشود که یزید بن معاویه پس از به دست گرفتن حکومت انجام داد. یزید که شایستگی خلافت را نداشت و مردم را با زور و ظلم ستم میکرد، آزادیها را محدود ساخت و هر حرکتی در جهت حق و عدالت را خفه میکرد. امام حسین (علیهالسلام) که صدای حق و عدالت بود، در برابر این نظام ستمگر قیام کرد و از زیر یوغ ظلم و فساد رهید.
در مسیر این قیام، امام حسین (علیهالسلام) همراه با خانواده و یاران وفادارش به سوی عراق حرکت کرد تا در برابر ظلمهای بنیامیه ایستادگی کند و امر به معروف و نهی از منکر را اجرا نماید. در کربلا، با لشکری چند هزار نفری، بیش از 150 یار مخلص امام به شهادت رسیدند. دشمنانشان نه تنها آنان را کشتند، بلکه خیمهها را به آتش کشیدند، زنان و کودکان را اسیر کردند و رفتارهای بسیار ظالمانهای با آنان انجام دادند؛ اقدامات هولناکی که در تاریخ تا به آن روز بیسابقه بود.
کتاب به تفصیل درباره این مصائب دردناک و چگونگی برخورد حکومت
یزید با خاندان پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) سخن میگوید. با وجود تمام فداکاریها و شهادت مظلومانه، قیام امام حسین (علیهالسلام) دستگاه حکومت یزید را متزلزل کرد و انقلابهای دامنهداری در شهرهای مختلف اسلامی علیه بنیامیه آغاز شد. این قیام باعث شد که نقاط ضعف و انحراف حکومت بنیامیه آشکار شود و مردم به راحتی حق و باطل را تشخیص دهند.
کتاب «امام حسین (علیهالسلام)، رمز سعادت بشریت» تأکید میکند که قیام امام حسین (علیهالسلام) درسی بزرگ برای تمامی انسانهاست تا سعادت حقیقی خود را در سایه دین و آزادی بیابند. این قیام به مثابه مشعلی فروزان، راه آزادی و آزادگی را به بشریت نشان میدهد و بقای اسلام و مسلمین تا روز قیامت مرهون فداکاریهای حضرت امام حسین (علیهالسلام) است.
این اثر با زبان و لحنی شیوا، به شرح مفاهیم عمیق و ارزشمند قیام عاشورا میپردازد و خواننده را با ابعاد مختلف این واقعهی تاریخی و تأثیرات گسترده آن بر تاریخ اسلام و بشریت آشنا میسازد.
هشتگ
#امام_حسین #عاشورا #قیام_حسینی #عدالت #ایثار #آزادی #ظلم_ستیزی #اسلام #حسین_شهید #سید_الشهدا #مکتب_حسین #وفاداری #پایداری #حق_و_باطل #سعادت_بشریت
نویسنده
جتالاسلام محسن قرائتی
چکیده
کتاب «ده گفتار»، تلاشی است در جهت پیوند عمیق قرآن و قیام امام حسین (علیهالسلام) و بازخوانی واقعه کربلا از منظر آیات الهی. قرائتی در مقدمه با بیان دغدغه ترویج تفسیر و رویکرد قرآنی در مجالس مذهبی، تأکید میکند که هر چه جلسات عزاداری و سخنرانیها با محوریت قرآن و اهلبیت (علیهمالسلام) پیوندی نزدیکتر بیابند، نورانیت و عمق بیشتری خواهند یافت و نسل جوان و تحصیلکرده بهتر میتواند با پیام عاشورا ارتباط برقرار کند. هدف اصلی این کتاب، تطبیق آموزههای قرآنی با سیره و نهضت سیدالشهداء و اثبات این نکته است که امام حسین (علیهالسلام) در حرکت و اهداف خود کاملاً بر اساس قرآن گام برداشت و سیره ایشان نمونهای عملی از ارزشهای اصیل الهی است.
قرائتی از ابتدای کتاب با استناد به حدیث ثقلین، جداییناپذیری قرآن و اهلبیت (علیهمالسلام) را گوشزد کرده و مخاطب را به سمت بازخوانی دین از سرچشمه قرآن دعوت میکند. او با مقایسه برخی ویژگیهای قرآن و امام حسین (علیهالسلام) مانند نورانیت، عزت، شفاعت، هدایتگری، و اثرگذاری تاریخی، نشان میدهد که عاشورا تجلی عینی آموزههای قرآن و مکتب اهلبیت (علیهمالسلام) است. بخش مهمی از کتاب به تحلیل انگیزه، اخلاص، نشاط و آگاهی در حرکت امام حسین (علیهالسلام) میپردازد. نویسنده تأکید میکند که در بینش اسلامی رمز پایداری و تداوم نهضت، ایمان خالص، انگیزه الهی، و نشاط معنوی است و امام حسین (علیهالسلام) و یارانش در کربلا تجسم کامل این ویژگیها بودند؛ آنها نه بر اساس انگیزههای فردی یا دنیوی بلکه در معاملهای عاشقانه با خداوند راهی میدان شدند. در مقابل، حرکتهای بدون پایه الهی و ایمان ناب، هرچند از نظر ظاهر قوی یا مجهز باشند، سرانجامی جز شکست ندارند.
قرائتی در ادامه به برخی آیات قرآن که امام حسین (علیهالسلام) در مسیر نهضت خود بدانها استناد کرد اشاره میکند، از جمله هنگام ترک مدینه، ورود به مکه، مواجهه با دشمنان، پذیرش سختیها و شهادت پیروان خود، همواره آموزههای قرآنی را محوریترین راهنمای خود قرار داد. نکته مهم این است که امام حسین (علیهالسلام) نه تنها هدف نهایی خود را احیای «امر به معروف و نهی از منکر» و «اصلاح امت» عنوان نمود، بلکه در طول مسیر، همواره به آیات مرتبط با صبر، توکل، اخلاص، جهاد و اصلاح اجتماعی اشاره داشت و وقوع حوادث کربلا را در چارچوب این آموزهها تفسیر میکرد. همچنین، کتاب به تأکید قرآن بر اصلاح فرد و اجتماع، نقش اساسی ایمان و عمل صالح، و برخورد با انحرافات و فساد اشاره میکند و یادآور میشود که هرچه فساد و انحراف در جامعه بیشتر شود، نیاز به مصلح و حرکتهای اصلاحگرانه بیشتر احساس خواهد شد. امام حسین (علیهالسلام) مظهر این اصلاحگری است که برای زنده نگه داشتن معنوی و اخلاقی جامعه، از هرگونه رفاه و آسایش شخصی چشم میپوشد.
در بخشهایی دیگر، نویسنده بر این باور است که مجالس و فرهنگ عزاداری باید ضمن حفظ شور حسینی، معرفت قرآنی و تربیت اجتماعی را محور قرار دهد تا پیوند حقیقی میان عاشورا و قرآن در دلها زنده بماند و جامعه شیعی به جای نقلوقایع سطحی، با الهام از آموزههای عمیق اهلبیت (علیهمالسلام) و معارف قرآن، مسیر بیداری، اصلاح، تدبر، و عزت را دنبال کند. کتاب با نثری روان و ساده اما عمیق، میکوشد سیمای قرآنی عاشورا و امام حسین (علیهالسلام) را تبیین کرده و مخاطب را به سمت بازخوانی عاشورا با رویکردی قرآنی-اجتماعی سوق دهد و یادآور شود که پیروزی نهایی، عزت و جاودانگی در سایه پایبندی به قرآن و سیره اهلبیت (علیهمالسلام) رقم میخورد.
هشتگ
#محسن_قرائتی #ده_گفتار #امام_حسین_علیهالسلام #عاشورا #قرآن #نهضت_حسینی #اصلاح_اجتماعی #امر_به_معروف #نهی_از_منکر #شفاعت #نور_قرآن #سیره_اهل_بیت #تفسیر_قرآن #اخلاص #ایمان #حقیقت_عاشورا #اصلاح_فردی #خلوص_نیت #مسئولیت_اجتماعی #پیوند_قرآن_و_عاشورا
نویسنده
سید حسن فقیه امامی
چکیده
کتاب «فهرست ویژگیهای رفتاری و کلمات حضرت رسول اکرم (صلیاللهعلیهوآله) و امام جعفر صادق (علیهالسلام)»، در اصل جزوهای مختصر و مفید است که به معرفی جنبههایی از سیره اخلاقی و عملی دو شخصیت برجسته اسلام، پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) و امام جعفر صادق (علیهالسلام) میپردازد. این اثر با هدف تبیین وظیفه هر مسلمان در شناخت و ابلاغ معارف الهی نوشته شده و بر این اساس تاکید دارد که اگر مردم با زیباییهای کلام ائمه (علیهمالسلام) آشنا شوند، از آنان پیروی خواهند کرد.
در بخش ابتدایی، پس از مشخصات کتاب و پیشگفتار، به معرفی مختصری از زندگی پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) اشاره شده است: تاریخ تولد (۱۷ ربیعالاول)، مدت عمر شریف (۶۳ سال)، آغاز رسالت در چهل سالگی و ۲۳ سال ابلاغ رسالت، و همچنین نام پدر و مادر ایشان و محل دفن (مدینه منوره). این معرفی مختصر، نقش ایشان را به عنوان «شجره طیبه» و اهلبیت (علیهمالسلام) را به مثابه میوههای این شجره بیان میکند.
در ادامه، کتاب به صورت مجزا به «ویژگیهای رفتاری و کلمات حضرت رسول اکرم (صلیاللهعلیهوآله)» و سپس «ویژگیهای رفتاری و کلمات امام جعفر صادق (علیهالسلام)» میپردازد. در این بخش، مجموعهای از فرازها ذکر شده که هر یک به نکتهای از اخلاق و رفتار آن بزرگواران اشاره دارد. به عنوان مثال، در مورد پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) آمده است که ایشان هنگام سخن گفتن از ابتدا تا انتها لب به سخن میگشودند و کلامشان کوتاه، جامع و تمام مقصود را میرساند. همچنین، ایشان مردم را دوست داشتند، کسی را خوار و حقیر نمیشمردند، در سلام پیشی میگرفتند و بر افشای سلام اصرار داشتند. دنیا و ناگواریهای آن هرگز ایشان را به خشم نمیآورد و چون حقی پایمال میشد، از ناراحتی روی برمیگرداندند. بیشتر خندههای آن حضرت لبخند بود و از قهقهه اجتناب میکردند. ایشان هر کار نیکی را تشویق و تحسین و هر کار زشتی را تقبیح میکردند. حضرت همیشه به اصحاب خود میفرمودند که هرگاه نیازمندان را دیدند، آنان را کمک کنند. ایشان سخن هیچکس را قطع نمیکردند مگر آنکه در آن غیبت یا دروغ باشد. از سه چیز دوری میکردند: جدال، پرحرفی و گفتن مطالب بیفایده. این کتاب مجموعهای از اینگونه نکات عملی و اخلاقی را به خواننده ارائه میدهد تا سیره آن بزرگواران را در زندگی خود جاری کند.
به طور کلی، این جزوه با رویکردی کاربردی، تلاش دارد تا اصول اخلاقی و رفتاری پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) و امام جعفر صادق (علیهالسلام) را به زبانی شیوا و قابل فهم برای عموم، بهویژه برای استفاده در یک بستر علمی و پژوهشی، ارائه دهد تا خوانندگان بتوانند با آموزههای اصیل اسلامی آشنا شوند و از آن در مسیر کمال بهره ببرند.
هشتگ
#ویژگیهای_رفتاری_پیامبر_اکرم_و_امام_صادق(علیهالسلام)_سیره_عملی_معصومین_اخلاق_اسلامی_هدایت_الهی_فقه_امامی_تربیت_دینی_سیره_نبوی_سیره_امام_صادق(علیهالسلام)
- ترجمه نهج البلاغه (فقیهی)
از جمله نامهای است از اميرالمؤمنين (علیهالسلام) به معاويه:
«پس منزه و پاک میشمارم خدا را (و در عجبم) که چه شديد است همراه بودن تو با هواهای نفسانی پديدار گشته (که خود، پديدار ساختهای) و قرار داشتن تو در وادی گمراهی و سرگردانی رنجآور همراه با تباه ساختن حقيقتها و به دور افکندن پيمانهايی که مطلوب خداوند و حجت و دليل راه حق، بر بندگان او میباشد».
(نهج البلاغه، ترجمه فقیهی، ص410)
- ترجمه نهج البلاغه (استاد ولی)
از یک نامة آن حضرت (علیهالسلام) به معاویه:
«سبحان الله! چه سخت پایبند هواهای بدعت آمیز و حیرت پیروی انگیز شدهای! علاوه حقایق را تباه میسازی و پیمانها را به دور میافکنی؛ پیمانهایی که خواستة خداوند است و حجت بر بندگان او ست»!
(نهج البلاغه، ترجمه حسین استاد ولی، ص410)
- ترجمه نهج البلاغه (بهرام پور)
این نامه خطاب به معاویه در سال 36 هجری، پیش از شروع جنگ صفین و افشای ادعای دروغین معاویه درباره قتل عثمان است.
(افشای ادعای دروغین معاویه)
«سبحان الله! (ای معاویه) تو چقدر بر هوسهای بدعت گذاشته شده اصرار داری و حقایق را زیرپا میگذاری و پیمانها را میشکنی که خواسته خدا و نیز حجت خدا بر بنگان اوست».
(نهج البلاغه ترجمه روان باشرح واژگان، ابوالفضل بهرام پور، ص588)
- ترجمه نهج البلاغه (فیض الاسلام)
از نامههاى آن حضرت (علیهالسلام) است به معاويه:
(كه او را نكوهش نموده و يارى نكردن عثمان را از او دانسته)
«پس خدا را تسبيح نموده از هر عيب و نقصى منزه مىدانم (شگفتا) چه بسيار است هوا پرستى و خواهشهاى پديد آمده و سرگشتگى پيروى نموده تو با تباه ساختن آنچه حق است، و دور انداختن آنچه مورد اطمينان است، حقايقى كه پسنديده خدا و دليل بندگانش مىباشد (خلاصه چه بسيار گرفتار خواهشهاى نفس امّاره بوده دنبال گمراهى گرفتهاى، همواره به بدعتى مردم را فريفته براى گمراهى خود سببها مىجويى)».
(ترجمه و شرح نهج البلاغه، فيض الاسلام، ج5، صص950و951)
- ترجمۀ توضیح نهج البلاغه (آیت الله شیرازی)
از نامههاى آن حضرت (عليهالسلام) به معاويه:
(نگاهى به اعمال ننگين معاويه)
«سبحان اللّه! چه سخت به هوسهاى بدعتآميز خود پايبندى و به دنبال سرگردانى هستى و همواره از آن پيروى مىكنى! زيرا مؤمن مسير خود را مىداند و بر اساس آن حركت مىكند، ولى منافق همواره سرگردان است و نمىداند چه بكند كه مبادا كفرش آشكار گردد، و لذا با تحيّر و سردرگمى تظاهر به ايمان مىكند.
اين در حالى است كه حقائق اسلام و حوادث بزرگ را ضايع ساختى و پيمانهاى الهى را شكستى، كه خواستههاى خداست و بر بندگان خود با آنها احتجاج و استدلال مىكند، چنان كه مىفرمايد: « أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يَا بَنِي آدَمَ أَنْ لَا تَعْبُدُوا الشَّيْطَانَ...؛ اى فرزندان آدم، آيا من با شما عهد نكرده بودم كه شيطان را نپرستيد؟»».
(ترجمة توضیح نهج البلاغه، آیت الله سید محمد شیرازی، ج4، ص135)
- شرح نهج البلاغه (ابن میثم)
از نامههاى امام (عليهالسلام) به معاويه:
«آغاز اين نامه چنين بوده است: به راستى دنيا، موجودى شيرين، سرسبز، آراسته و خرّم است، كسى به دنيا نرسيده مگر اين كه او را از هر چه براى او سودمندتر بوده بازداشته است، در صورتى كه ما را به آخرت فرمان داده و واداشتهاند.
اى معاويه آنچه را كه ناپايدار است ترك كن و براى جاودانگى كار كن، از مرگى كه سر انجام با او روبهرو مىشوى، و حسابى كه پايان كارت با آن است، برحذر باش، و بدان كه خداوند هرگاه خير بندهاى را بخواهد، ناپسندى را از او دور و توفيق اطاعت خود را برايش فراهم مىآورد، هرگاه براى بندهاى خواستار شر گردد، او را فريفته دنيا مىكند و آخرت را از ياد او مىبرد و ميدان آرزوهاى او را گسترش مىدهد و از آنچه به صلاح اوست باز مىدارد.
نامه تو، به من رسيد، تو را چنان يافتم كه مقصود خود را به صراحت بازگو نمىكنى و چيزى را غير از گم شدهات مىجويى، و در اشتباهى كوركورانه و سرگردانى گمراهى به سر مىبرى و به چيزى غير از برهان و دليل دست مىيازى و به ضعيفترين شبهات پناه مىبرى.
اما درخواست شركت تو در امور و واگذارى سرزمين شام به تو، اگر من امروز اين كار را مىكردم ديروز (تا به حال) اين كار را كرده بودم. اما اين كه گفتى: عمر، تو را والى شام كرده است، كسانى را كه همتايش (ابوبكر) ولايت داده بود، عمر عزل كرد، و همچنين كسانى را كه عمر به فرماندارى تعيين كرده بود، عثمان بركنار ساخت، هيچ رهبرى براى مردم تعيين نشده است، مگر آنكه صلاح امت را در نظر بگيرد، چه براى رهبران قبل از او آن مصلحت روشن بوده و يا از نظر آنها مخفى مانده باشد، و هر كارى، كار ديگرى را در پى دارد، و هر زمامدارى نظر و انديشه خاصى دارد. آن گاه مىرسد به عبارت سبحان ا... تا آخر نامه.
اين بخش از نامه دو مطلب را شامل است:
اول: تعجب از زيادى دلبستگى معاويه به خواستههايى كه خود به وجود آورنده آنهاست و انحراف او از رفتن به جانب حق، به دليل پيروى از هوا و هوس.
توضيح آن كه در هر زمانى، معاويه شبههاى ايجاد و نظر تازهاى القا مىكرد، تا بدان وسيله يارانش را گمراه سازد و در ذهن آنها بيندازد كه على (عليهالسلام) براى رهبرى شايستگى ندارد، يك بار مىگفت: او قاتل عثمان است، و يك مرتبه وانمود مىكرد كه او را يارى نكرده و خوار و تنها گذاشته، و يك بار مىپنداشت كه او قاتل صحابه پيامبر (صلیاللهعلیهوآله) است و وحدت كلمه جامعه را به هم زده است، يك بار با دادن پول و صرف مال مسلمانان برخلاف دستور شرع، ديگران را از او برمىگرداند، و گاهى قبول مىكرد كه او شايسته رهبرى امت است، و از او درخواست تأييد حكومت خود بر سرزمين شام را داشت، و افكار پوچى نظاير اينها را، خود مىساخت، و در پى اين انديشههاى باطل، سرگردان و حيرت زده مىماند، با تضييع حقايقى كه بايد پايبند آنها مىبود، از قبيل اعتقاد بر اين كه على (عليهالسلام) شايستهترين فرد به امر خلافت است، و نسبت به عهد و پيمانهاى مطلوب و مورد رضاى پروردگار آگاهتر است، آن نوع پيمان و عهدى كه روز قيامت حجت خدا بر بندگان است، همان طور كه خداى متعال مىفرمايد: «وَ إِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ...»
[1]».
(ترجمة شرح نهج البلاغه، ابنميثم، ج5، صص129تا131)
- سُبْحَانَ اللَّهِ
در مواقع تعجب گفته مىشود. گويى در مقابل ضعف يا قدرت آن چيزى كه مورد تعجب قرار گرفته است خدا تسبيح و تنزيه مىشود. مثلاً اگر درباره مؤمن يا كافرى سبحان الله گفته شود منظور تنزيه خدا از چنان ايمان يا كفر است.
[2] - مَا أَشَدَّ لُزُومَك
چقدر شدید است ملازمت تو.
[3] - اَلْأَهْوَاءَ الْمُبْتَدَعَةِ
هواهای برخاسته از بدعت.
[4] - اطِّرَاحِ الْوَثَائِقِ
- طِلْبَةٌ
- أهْوَاءَ (هوی)
«هوی» در اصل بر سقوط ناگهانی چیزی از سمت بالا به سوی پایین و خالی شدن
[7] دلالت دارد.
میل نفس به شهوات و امور مادی از مصادیق «هوی» است
[8] که بر قلب غالب میشود
[9]و انسان را در دنيا و آخرت هلاک میکند.
[10]
«هوی» و در مورد اميال پسندیده و ناپسند کاربرد دارد؛ ولی غالباً در خواهشهاى ناپسند به کار میرود.
[11]
تفاوت «هوی» و «شهوت»:
«هوی» میل به چیزهای ناپسند است؛ اما «شهوت» چنین نیست.
[12]
مراتب دوست داشتن:
1. هوی
2. علاقه
3. کَلَف (آزمند شدن و حريص بودن به چيزى)
[13]
4. عشق (دلباخته شدن)
[14]
5. شعف (سوختن قلب با لذتی که انسان آن را حس میکند.)
[15]
6. شغف (محبت از ژرفای قلب)
[16]
7. جَوَی ( فرسودگی از اندوه يا عشق)
[17]
8. تَیم (بندهی عشقی شدن.)
[18] «تامَهُ الحبُّ»: عشق او را بنده و مطيع و رام كرد.
[19] - تَضْيِيعِ (ضیع)
«ضیع» در اصل به معنی از دست رفتن و نابود شدن چیزی است.
[20]
«تَضَيَّعَ الرّيحُ» بادى است كه هرگاه بوزد هرآنچه كه بر آن مىوزد را نابود مىكند.
[21] - حُجَّة (حجج)
«حُجَّت» به معنی احتجاج و استدلال است؛
[22] همچنین به چیزی که برای دفع دشمن از آن استفاده میشود
[23] و عامل پیروزی بر طرف مقابل است، «حُجَّت» گفته میشود؛
[24] به برهان روشنی که بر اساس راه راست است و بر درستی یکی از دو نقیض حکم میکند نیز «حُجَّت» میگویند.
[25]
«حُجَّت» برای اینکه مورد توجه است «حجت» نامیده شده است.
[26]
تفاوت «حجة العقل» و «حجة الله»:
«حجة الله» یا «دلالة الله» عنوانی است که به کسی یا چیزی اطلاق میشود که خدا آنها را در این منصب قرار داده است؛ اما «حجة العقل» و «دلالة العقل» چیزی است که انسان با شناخت آن به علمی دست پیدا میکند.
[27]
نكتهها و پیامها
1. معاویه همواره پیرو هوای نفسش بود و مدام حقایق را ضایع میکرد و به هیچ عهد و پیمانی پایبند نبود (مَا أَشَدَّ لُزُومَكَ لِلْأَهْوَاءَ الْمُبْتَدَعَةِ وَ الْحَيْرَةِ الْمُتَّبَعَةِ مَعَ تَضْيِيعِ الْحَقَائِقِ وَ اطِّرَاحِ الْوَثَائِقِ).
2. در اسلام، و همچنین در بین تمام مردم دنیا وفای به عهد از فضایل مهم اخلاقی و پیمانشکنی از رذایل اخلاقی و ناپسند شمرده میشود.
3. خدای تعالی در عالم ذر و میثاق از تمام مخلوقات خود برای پذیرش توحید، نبوت و ولایت عهد و پیمان گرفته است.[28]
4. امیرمؤمنان (علیهالسلام) خطاب به مالک اشتر میفرمایند: «فَحُطْ عَهْدَکَ بِالْوَفَاءِ، وَارْعَ ذِمَّتَکَ بِالأمَانَةِ، وَاجْعَلْ نَفْسَکَ جُنَّةً دُونَ مَا أَعْطَيْتَ، فَإِنَّهُ لَيْسَ مِنْ فَرَائِضِ اللهِ شَيْءٌ النَّاسُ أَشَدُّ عَلَيْهِ اجْتِمَاعاً، مَعَ تَفَرُّقِ أَهْوَائِهِمْ وَتَشَتُّتِ آرَائِهِمْ، مِنْ تَعْظِيمِ الْوَفَاءِ بِالْعُهُودِ؛ به عهدت وفا کن، و قرارداد خود را محترم شمار، و جان خویش را در برابر تعهداتت سپر قرار ده، یرا هیچ یک از فرایض الهی همچون بزرگداشت «وفای به عهد و پیمان» نیست و مردم جهان با تمام اختلافات و تشتت آرایی که دارند نسبت به آن اتفاق نظر دارند».[29]
نویسنده
علامه محمدباقر مجلسی (رحمةاللهعلیه)
چکیده
کتاب «رجعت» اثری است پژوهشی درباره موضوع رجعت از منظر شیعه که به روایات و احادیث ائمه (علیهمالسلام) با بررسی دقیق میپردازد. این اثر با تأکید بر اصل اعتقاد به رجعت، به بیان فلسفه و حکمت رجعت، شواهد قرآنی و روایی، و نیز شرح رویات مرتبط از اهل بیت (علیهمالسلام) عرضه میشود. مؤلف در فرآیند نگارش، ابتدا مفهوم رجعت را شرح میدهد و آن را بازگشت گروهی از مؤمنان و کافران به دنیا در آخرالزمان بنابر وعده الهی تبیین میکند؛ مسئلهای که به عنوان نشانهای از قدرت خداوند و وعده پیروزی نهایی صالحان و اهل حق تفسیر میشود.
در کتاب، مباحث مربوط به ظهور امام زمان (عجلاللهتعالیفرجهالشریف)، وقایع پس از ظهور، و جایگاه رجعت در حوادث آخرالزمان بر مبنای حدیث و نقل معتبر مطرح شده است. نقل روایات متعددی از ائمه اطهار (علیهمالسلام)، از جمله امام صادق (علیهالسلام)، امام باقر (علیهالسلام) و امیرالمؤمنین (علیهالسلام)، جایگاه خاصی دارد. علامه مجلسی بر اساس این روایات، اصل رجعت را نه فقط در دائرة شریعت شیعی بلکه در استمرار عدل الهی و تحقق وعدهای بزرگ میبیند.
در ادامه، فضائل و آثار رجعت، حکمتهای بازگشت اولیاء و دشمنان الهی، و نقش تربیتی و معرفتی این باور در زندگی منتظران بررسی میگردد. نویسنده با تکیه بر نصوص قرآنی و احادیث، نشان میدهد که ایمان به رجعت از ضروریات ایمان به قدرت مطلق پروردگار و صدق وعدههای حق است و این اعتقاد موجب تقویت امید، پایداری در راه حق و التزام عملی به معارف اهل بیت (علیهمالسلام) میشود.
کتاب «رجعت» در لحن و زبان، بیانی روشمند، مستند و برخاسته از دقت نقلی دارد؛ ضمن اینکه مطالب تخصصی را با زبانی روان، ساده و قابل فهم برای علاقهمندان و پژوهشگران حوزه معارف اسلامی ارائه میکند تا مخاطب ضمن درک دقیق موضوع، با عمق این باور مهم شیعی، آشنا شود.
هشتگ
#بازگشت_مومنان #بازگشت_کافران #وعده_الهی #قدرت_خدای_متعال #پیروزی_حق #فلسفه_رجعت #روایات_شیعه #شهادت_امامان_علیهمالسلام #ظهور_حق #عدل_الهی #انتظار #معارف_شیعی #موعودگرایی #حکمت_رجعت #قرآن_و_رجعت #رجعت_در_روایات #ایمان_به_رجعت #آخرت #اهل_حق #حق_طلبی
نویسنده
علامه فقید باقر شریف القریشی
چکیده
دانشنامه امام امیرالمؤمنین (علیهالسلام) اثری است پژوهشی که با نثری عالمانه، اما روان و ساده، به زندگی، شخصیت، سیره، و جایگاه بیبدیل امیرالمؤمنین (علیهالسلام) در تاریخ اسلام میپردازد. کتاب به دور از مبالغه و اسطورهسازی، تلاش میکند ابعاد مختلف وجودی حضرت را هم از منظر شیعه و هم با ارجاع به منابع تاریخی و اعتقادی معتبر تبیین کند. در آغاز، جایگاه امیرالمؤمنین (علیهالسلام) به عنوان نخستین جانشین پیامبر اکرم (صلاللهعلیهوآله) و الگوی کامل ایمان، معرفت و عمل معرفی میشود و شخصیت تربیتیافته در دامان پیامبر (صلاللهعلیهوآله) به تصویر کشیده میشود که از خردسالی در کنار آن حضرت پرورش یافت و محور ایمان و فضیلت اسلامی شد.
کتاب بر جنبههای اخلاقی، علمی و روحی حضرت تأکید دارد و از نمونههایی تاریخی برای اثبات شجاعت، عدالت، و زهد او بهره میگیرد؛ امیرالمؤمنین (علیهالسلام) در تمامی مراحل زندگی، الگویی پویا برای عدالتجویی و پاسداشت حقیقت بود و با منش و رفتار خاص خود، پیوندی عمیق میان معارف آسمانی و ضرورتهای اجتماعی مسلمانان برقرار ساخت. نویسنده با استناد به شواهد قرآنی و حدیثی، نقش محوری ایشان را در تبیین آموزههای اسلامی، تفسیر قرآن و گسترش معرفت دینی بیان میکند و نشان میدهد چگونه امیرالمؤمنین (علیهالسلام) پس از شهادت پیامبر (صلاللهعلیهوآله)، در جریان تاریخ اسلام باقیماند و صدای حقطلبی و اصلاحگری را در جامعه زنده نگه داشت.
دانشنامه ضمن واکاوی دشواریها، مظلومیتها و بحرانهای زمان خلافت امیرالمؤمنین (علیهالسلام)، مسائلی چون فتنهها، جنگها و برخورد ایشان با مخالفان و حتی یارانش را از منظر عقلانیت، مدارا و نیل به وحدت اسلامی شرح میدهد و بر بینش نافذ ایشان نسبت به نیازهای جامعه اسلامی و مصالح کلان امت مسلمان تأکید دارد. ساخت اجتماعی و مدیریتی آن حضرت بر پایه عدالت محوری، رفع تبعیض، رعایت حقوق مردم و دفاع از محرومان بنا شده است و این اصول نه تنها در قالب کلام، بلکه در عمل صالح و رفتار روزمره ایشان منعکس میشود. آثار تربیتی، اخلاقی و معرفتی به جا مانده از امیرالمؤمنین (علیهالسلام)، همچون نهجالبلاغه و عهدنامه مالک اشتر، در این دانشنامه به عنوان میراثی بیبدیل برای مسلمانان و جویندگان حق معرفی میشود.
این اثر همچنین بر تأثیر حضور امیرالمؤمنین (علیهالسلام) بر سوق دادن امت به سمت بصیرت، آگاهی تاریخی، توجه به ارزشهای الهی و تعهد اجتماعی تاکید میکند و جامعه را به درک عمیقتر از هویت علوی و پیروی عملی از سیره حضرت فرا میخواند. در مجموع، دانشنامه امام امیرالمؤمنین (علیهالسلام) با رعایت امانت علمی و وفاداری به منابع معتبر، تصویری روشن و قابل فهم از عظمت، مظلومیت و نقش سازنده آن حضرت در تاریخ اسلام ارائه میدهد و خواننده را به مطالعه عمیقتر و توجه عملی به آموزههای علوی تشویق میکند.
هشتگ
#امیرالمؤمنین_علیهالسلام #ولادت_در_کعبه #تربیت_در_دامان_پیامبر_صلاللهعلیهوآله #امامت_الهی #عدالت_علوی #علم_امیرالمؤمنین_علیهالسلام #نهج_البلاغه #سیره_سیاسی_و_اخلاقی #پاسداری_از_اسلام #شهادت_در_محراب #مظلومیت_علوی #مدیریت_اسلامی #فضائل_اهل_بیت_علیهمالسلام
چکیده
آیا میدانستید که نهجالبلاغه، این اثر جاودان امیرالمؤمنین(علیهالسلام)، تنها بخشی از دریای بیکران کلام ایشان است؟ 'تمام نهج البلاغه'، گامی است برای گردآوری و ارائه بخش های دیگری از این میراث گرانبها.
این مجموعه، نه تنها شامل خطبه ها، نامه ها و کلمات قصار مشهور امیرالمؤمنین (علیهالسلام) است، بلکه حاوی اضافات و مستدرکاتی است که توسط شریف رضی گردآوری شده و در طول تاریخ از دیدگان بسیاری پنهان مانده است.
در این کتاب، با موضوعاتی عمیق و متنوع از جمله توحید، آفرینش، پیامبری، امامت، تقوا، دنیا، معاد و فضائل اهل بیت (علیهالسلام) روبرو خواهید شد.
'تمام نهج البلاغه' دعوتی است به سفری در دنیای اندیشه و کلام امیرالمؤمنین(علیهالسلام)، سفری که با دیدگاه های روشنگرانه معاصران، غنایی دوچندان یافته است. این کتاب، منبعی ارزشمند برای پژوهشگران، اندیشمندان و هر کسی است که به دنبال حکمت و حقیقت است."
این متن به عنوان نمایهای تفصیلی یا فهرست محتوای کتاب "تمام نهجالبلاغه" ظاهر میشود، مجموعهای از خطبهها، نامهها و سخنان منتسب به امیرالمؤمنین (علیهالسلام) این شامل بخشهایی مانند مقدمهها، نقدها و تعاریف، و همچنین ارجاعات به افراد و دانشمندانی است که در تدوین این اثر مشارکت داشتهاند. سند به اهمیت آموزههای امیرالمؤمنین (علیهالسلام) و ارتباط آنها با تفکر اسلامی تأکید دارد و موضوعاتی مانند یگانگی الهی، اخلاق و ماهیت انسان را برجسته میکند. به طور کلی، این متن به عنوان یک راهنمای جامع برای محتوا و ساختار کتاب خدمت میکند و اهمیت علمی آن در ادبیات اسلامی را منعکس میسازد.
متن درباره "نهجالبلاغه" بحث میکند، مجموعهای مهم از خطبهها، نامهها و سخنان منتسب به امیرالمؤمنین (علیهالسلام) که توسط شریف رضی جمعآوری شده است. این اثر به عنوان منبع هدایت عمیق برای مسائل روحی و دنیوی و دومین اهمیت پس از قرآن تاکید میشود. متن بر نیاز به تحقیقات بیشتر برای بازیابی قطعات گمشده سخنان امیرالمؤمنین (علیهالسلام) و اهمیت آموزههای او در جامعه معاصر، بهویژه در مواجهه با چالشهای مدرن، تاکید میکند. همچنین مشارکتهای دانشمندان در حفظ و تفسیر این متن اسلامی ضروری را به رسمیت میشناسد.
این متن درباره اهمیت کتاب "نهجالبلاغه" که توسط شریف رضی گردآوری شده است، صحبت میکند و تلاشهای علمایی مانند سید صادق موسوی را در تحقیق و هماهنگی این اثر ادبی و دینی برجسته میکند. این کتاب به عنوان مرجعی مهم در فصاحت و بلاغت در نظر گرفته میشود و شامل گفتههای امیرالمؤمنین (علیهالسلام) است، که آن را به منبعی غنی برای دانش اسلامی تبدیل میکند. تاکید میکند که این اثر تلاش علمی بزرگ را نمایان میسازد، که به حفظ میراث اسلامی و تعمیق درک ارزشهای دین و اخلاق کمک میکند.
نویسنده درباره اهمیت کار سید صادق موسوی در تحقیق کتاب "تمام نهجالبلاغه" صحبت میکند و به تلاشهای بزرگ او در جمعآوری و اصلاح متون اشاره میکند، که باعث تقویت دانش در این اثر مهم ادبی شده است. نویسنده چالشهایی که موسوی در این پروژه مواجه شد را برجسته میکند و عمیقاً از تلاشهای او تقدیر میکند، تاکید میکند که این اثر یک دستاورد بزرگ در حوزه مطالعات اسلامی است. همچنین به اهمیت کتاب در توضیح اندیشههای امیرالمؤمنین (علیهالسلام) اشاره میکند و آن را مرجعی مهم برای نسلهای آینده میدانند.
این متن درباره مفهوم تعادل و تعامل در وجود انسانی و ساختارهای اجتماعی صحبت میکند و تاکید میکند که حقوق و مسئولیتها به هم متصل هستند. اشاره میکند که افراد و جوامع باید برای حفظ هماهنگی و عدالت، بهطور مساوی بدهند و دریافت کنند. نویسنده به فلسفه امیرالمؤمنین (علیهالسلام) اشاره میکند و پیشنهاد میدهد که کامیابی واقعی از انجام مسئولیتها ناشی میشود و هر عدم تعادل به فساد اجتماعی منجر میشود. متن برای جامعهای عادلانه با احترام متقابل و مسئولیتپذیری تبلیغ میکند، که در آن رهبران مسئولیت رفاه جوامع خود را بر عهده دارند. همچنین تلاشهای دانشمندان در حفظ و انتشار این خرد از طریق آثار مانند "نهجالبلاغه" را به رسمیت میشناسد.
هشتگ
#توحید#معرفت_الله#قدرت_خدا#نعمات_الهی#تقوا#عمل_صالح#فضائل_اخلاقی#تزکیه_نفس#تواضع#زهد#ایثار#حلم#صبر#احسان#عدل#انصاف#حکمت#شکرگزاری #آخرت #فضائل_النبی#معجزات_النبوی #اول_مسلم#مقام_نبی#وحدت#پرهیز_از_تفرقه #نصیحت#مشورت#پرهیز_از_غفلت #مبارزه_با_نفس #محبت_به_دیگران #پرهیز_از_کبر#دوری_از_حسد#خلقت_طاووس #خلقت_خفاش #آفرینش_مورچه #آفرینش_ملخ #خطبه_قاصعه #داستان_آدم#داستان_فرعون#بیت_الله_الحرام#علائم_مومن #علائم_منافق #معنی_اسلام #معنی_ایمان
چکیده
کتاب «عیون اخبار الرضا (علیهالسلام)» یکی از جامعترین منابع درباره زندگی، شخصیت، جایگاه علمی و معنوی، و آموزههای حضرت امام رضا (علیهالسلام) است. این کتاب با بهرهگیری از روایات، مناظرات، نامهها و سخنان، سیمای روشنی از امام هشتم شیعیان (علیهالسلام) ارائه میدهد و به جنبههای مختلف حیات ایشان میپردازد.
آغاز کتاب با توضیح لقب «رضا» و نسب، ولادت، و ویژگیهای مادر حضرت رضا (علیهالسلام) همراه است و سپس به نصوص واضح بر امامت ایشان، وصیتنامه امام کاظم (علیهالسلام) و نصوص دوازده امام (علیهمالسلام) میپردازد؛ نشان میدهد که امامت امام رضا (علیهالسلام) نه تنها با نص الهی و وصیت، بلکه با شواهد تاریخی، الهی و عقلی همراه است. بخش مهمی از کتاب، وقایع دوران امام کاظم (علیهالسلام) و شهادت مظلومانه ایشان در زمان هارون الرشید را روایت میکند و نقش امام رضا (علیهالسلام) در عرصه امامت پس از پدر را برجسته میسازد.
در فصلهای بعدی، مباحث عمیق کلامی و اعتقادی همچون توحید، نبوت، معاد و تبیین جایگاه و ویژگیهای امام توسط حضرت رضا (علیهالسلام) بیان شده است. امام رضا (علیهالسلام) در مناظرههای علمی با علمای ادیان و مذاهب مختلف دربار مأمون عباسی، با تکیه بر عقل، نقل و کلام وحیانی، به دفاع از اصول دین پرداخته و با شیوهای استدلالی، حقانیت اسلام و مکتب اهل بیت (علیهمالسلام) را اثبات مینماید. بحث درباره عصمت پیامبران (علیهمالسلام) و فرق عترت با امت و مسائل دیگر با محوریت امام رضا (علیهالسلام) و پاسخگویی ایشان به سوالات گروههای دگراندیش از بخشهای مهم کتاب است.
کتاب به بیان ویژگیهای امام، شرایط امامت، فضائل و نشانههای امام، و تفاوتهای میان امام معصوم (علیهالسلام) با دیگران میپردازد و بر نقش هدایتگری و مقام واسطهی فیض الاهی امام تاکید دارد. از سوی دیگر، آموزههای اخلاقی و معرفتی حضرت رضا (علیهالسلام) درباره ایمان، ارزش عمل، صداقت، گفتگو با مخالفان، فضائل اهل بیت (علیهمالسلام)، نقد رفتارهای نادرست، و تبیین معیارهای ایمان واقعی، برجسته شده است.
بخش قابل توجهی از کتاب به فرآیند ولیعهدی امام رضا (علیهالسلام) در عصر مأمون اختصاص یافته و به دلایل و زمینههای تاریخی و سیاسی آن پرداخته است. چگونگی رفتار مأمون، مواجهه امام رضا (علیهالسلام) با تهدیدها، تلاش مخالفان برای تضعیف ایشان و واکنشهای علمی و معنوی امام مطرح میشود. داستان ورود امام رضا (علیهالسلام) به نیشابور و ذکر حدیث مشهور سلسله الذهب نیز جایگاه مهمی دارد و محوریت توحید و ولایت اهل بیت (علیهمالسلام) در آن به روشنی بیان میشود.
سرانجام، شهادت مظلومانه امام رضا (علیهالسلام) با توطئه مأمون، وصف حالات و کرامات ایشان در لحظات پایانی زندگی، و مرثیهها و گزارشهایی درباره محل دفن و زیارت مرقد نورانی حضرت در کتاب بیان گردیده است. فضیلت زیارت حضرت رضا (علیهالسلام) و حضرت فاطمه معصومه (سلاماللهعلیها) و تأثیر معنوی این زیارات نیز مورد تأکید قرار گرفته است. در پایان، به کرامات، معجزات و اجابت دعا در کنار مرقد مطهر امام رضا (علیهالسلام) اشاره میشود.
این کتاب منبعی غنی برای شناخت شخصیت جامع امام رضا (علیهالسلام)، عقاید شیعه، اصول دین، تاریخ تشیع، جایگاه علمی و معنوی امامان (علیهمالسلام) و نقش آنان در عرصه اجتماع و فرهنگ است، و برای پژوهشگران و علاقهمندان به مباحث دینی و تاریخی، چراغ راهی معتبر خواهد بود.
هشتگ
#امام_رضا_علیهالسلام #امامت_شیعه #مکتب_اهل_بیت_علیهمالسلام #مناظرات_علمی #ولایتعهدی_امام_رضا_علیهالسلام #کلام_اسلامی #فضائل_امام_رضا_علیهالسلام #احادیث_رضوی #کرامات_امام_رضا_علیهالسلام #شهادت_امام_رضا_علیهالسلام #حدیث_سلسله_الذهب #زیارت_امام_رضا_علیهالسلام #معارف_الهی #اخلاق_اسلامی #برکات_اهل_بیت_علیهمالسلام
- ترجمه نهج البلاغه (فقیهی)
«بدى و گناهى که تو را ناراحت سازد، از حسنه و کار نيکويى که در تو، خودپسندى و غرور، پديدار کند، بهتر است».
(نهج البلاغه، ترجمه فقیهی، ص663)
- ترجمه نهج البلاغه (استاد ولی)
«گناهی که آزرده خاطرت سازد، نزد خدا بهتر است از کار نیکی که به خودپسندیت اندازد».
(نهجالبلاغه، ترجمه حسیناستاد ولی، ص477)
- ترجمه نهج البلاغه (بهرام پور)
«گناهی که شرمسارت کند، نزد خدا بهتر از کار نیکی است که خودپسندی آرد».
(نهج البلاغه ترجمه روانباشرح واژگان، ابوالفضل بهرام پور، ص686)
- ترجمه نهج البلاغه (فیض الاسلام)
در نكوهش خود بينى:
«سيّئه و بدى كه ترا اندوهگين سازد (مانند دروغى كه بگوئى و پشيمان شوى كه چرا گفتى) نزد خدا بهتر است از حسنه و خوبى (مانند نماز خواندن يا روزه گرفتن) كه ترا بخود بينى و سرفرازى وادارد (زيرا پشيمانى گناه را برطرف مىنمايد و خود بينى در حسنه گناهى است كه آنرا تباه مىگرداند)».
(ترجمهوشرحنهجالبلاغه، فيضالاسلام، ج6،ص1110)
- ترجمۀ توضيح نهج البلاغه (آیت الله شیرازی)
«گناهى كه ناراحتت كند، نزد خدا بهتر از كار خيرى است كه غرور و خودپسندى به دنبال داشته باشد و با انجام دادن آن انسان بپندارد وظيفه خود را به تمامى انجام داده است؛ چون پشيمانى موجب محو گناه است و ديگر پس از آن گناهى نمىماند، ولى عُجب و غرور، حسنات و كارهاى نيك را از بين مىبرد و گناه جديدى مىآفريند، زيرا عُجب از گناهان است. پس براى چنين كسى نه تنها ثوابى منظور نمىشود كه گناه نيز نوشته مىشود
[1]».
(ترجمۀ توضیح نهج البلاغه، آیت الله سید محمد شیرازی، ج4، صص365و366)
- توضیح نهج البلاغه (ابن میثم)
«بدى و گناهى كه تو را غمگين سازد، نزد خدا بهتر از عمل نيكى است كه تو را به خودبينى وادارد».
مقصود امام (عليه السلام) از بدى و گناهى كه تو را غمگين سازد، عملى مانند گناهى است كه از انسان سر مىزند، در نتيجه او پشيمان شده و نسبت به انجام آن كار غمگين مىشود، و مقصود از عمل نيك كه انسان را به خودبينى وادارد، امثال نماز، و يا صدقهاى است كه بدان وسيله خودبينى و غرور حاصل مىشود. اما اين كه چنان گناه و بدى در نزد خدا بهتر از اين نيكى است، از آن رو است كه پشيمانى كه به دنبال بدى مىآيد گناه را از بين مىبرد، در صورتى كه آن خوبى كه در پى آن خودخواهى است با نابودسازى و محو كردن نيكى داراى اثر بد و پستى است كه صفحه دل را سياه مىسازد، بنا بر اين آن بدى سهلتر و در نزد خدا بهتر است.
(ترجمهشرحنهجالبلاغه، ابنميثم، ج5، صص451و452)
- توضیح نهج البلاغه (ابن ابی الحدید)
«گناهى كه تو را زشت آيد در پيشگاه خداوند بهتر از كار نيكى است كه تو را شگفت آيد». اين سخن حق است زيرا هر گاه گناهى از انسان سر زند و او را زشت آيد و پشيمان شود و به راستى توبه كند، توبه او گناهش را از ميان مىبرد و عقابى را كه مستحق آن بوده است، بر طرف مىسازد و پاداش توبه هم براى او حاصل مىشود. ولى آن كس كه واجبى را اطاعت مىكند و مستحق ثواب مىشود اگر بر خود شيفته شود و به خداوند متعال با علم خود ناز فروشد و بر مردم تكبر كند، ثواب عبادتش به سبب شيفتگى و غرور و ناز كردن به خداوند متعال از ميان مىرود، نه ثوابى مىبرد و نه عقابى مىبيند و آن دو يكديگر را نفى مىكند، و ترديد نيست آن كس كه ثواب توبه براى او فراهم مىشود و عقاب معصيت از او ساقط مىگردد، بهتر از كسى است كه كارى انجام دهد كه نه برايش سودى داشته باشد و نه زيانى.
(جلوهتاريخدرشرحنهجالبلاغه، ابنابىالحديد، ج7، ص266)
- شرح سلونی
در این حکمت، امام (علیه السلام) به اهمیت توبه و پشیمانی از گناه و لزوم دوری از عجب و خودپسندی تأکید میکنند. امام (علیه السلام) میفرمایند: «سَيِّئَةٌ تَسُوءُكَ خَيْرٌ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ حَسَنَةٍ تُعْجِبُكَ؛ گناهی که تو را پشیمان کند، نزد خدا بهتر از کار نیکی است که تو را به خودپسندی وا دارد.» این فرمایش، نکتهای عمیق و حیاتی را بیان میکند که میتواند الگوی نگرش ما به اعمالمان باشد.
· پشیمانی از گناه، دریچه رحمت: «سَيِّئَةٌ تَسُوءُكَ»
پشیمانی از گناه نشانهای از ایمان قلبی به خداوند متعال و وجود صفت خوف در انسان است. این احساس باعث میشود که فرد به سوی استغفار و جبران خطاهای خود حرکت کند. به این ترتیب، اگر کسی از گناه خود ناراحت شود و توبه حقیقی به درگاه خدا کند، چه بسا خداوند متعال گناهان او را به حسنات تبدیل کند. همانگونه که در قرآن کریم فرموده است: «إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا فَأُولَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا؛ مگر كسى كه توبه كند و ايمان آورد و كار شايسته كند. پس خداوند بديهايشان را به نيكيها تبديل مىكند و خدا همواره آمرزنده مهربان است.»
[2] این آیه نشاندهنده رحمت و فضل بینظیر الهی است که فرد را از ناامیدی نجات داده و به سوی سعادت و عاقبتبهخیری سوق میدهد.
· خطر غرور در اعمال صالح، راهی به سوی هلاکت: «حَسَنَةٍ تُعْجِبُكَ»
از سوی دیگر، امام علی (علیه السلام) هشدار میدهند که غرور و خودپسندی در انجام اعمال صالح، میتواند انسان را از مسیر صحیح منحرف کرده و مانع پذیرش اعمالش در درگاه الهی شود. این احساس خودپسندی به تدریج میتواند به ارتکاب گناهان و معاصی دیگر نیز منجر شود و به مرور زمان، فرد را به سرکشی و نافرمانی بکشاند. در نهایت، ممکن است شخص عابد و صالحی، به دلیل این غرور در معرض غضب الهی قرار گرفته و عاقبتبهشر و گنهکار از دنیا برود.
خودپسندی و تکبّر، نشان از ضعف ایمان و معنویات است. این حقیقت که تمام توفیقات در انجام کارهای خوب از جانب خدای متعال است، باید همواره در ذهن انسان وجود داشته باشد. درک اینکه تمامی اعمال صالح، در حقیقت لطف و فضل الهی است و توفیق انجام آنها را خدای متعال به بندگان داده است، انسان را به تواضع و سپاسگزاری سوق میدهد. در این حالت، فرد نه تنها از غرور فاصله میگیرد، بلکه با دعا و درخواست از خدای عزوجل، به دنبال افزایش توفیق برای انجام اعمال خیر و صالح خواهد بود.
· توبه و تواضع، مسیر بندگی حقیقی: «سَيِّئَةٌ تَسُوءُكَ خَيْرٌ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ حَسَنَةٍ تُعْجِبُكَ»
بنابراین، باید همواره به یاد داشته باشیم که پشیمانی از گناه و استغفار، ما را به سوی بندگی حقیقی نزدیکتر میکند، در حالی که غرور و خودپسندی در برابر اعمال صالح میتواند ما را از رحمت و مغفرت الهی دور کند. این آموزهها میتواند چراغ راه ما در مسیر زندگی باشد تا به درستی و با اخلاص به بندگی خدای متعال بپردازیم.
- سَيِّئَة
- تَسُوءُ
دلگیر و دلتنگ میسازد.
[4] - خَيْر
- حَسَنَة
- تُعْجِبُ
به شگفت میآورد، به خود پسندی وامیدارد.
[7] - تُعْجِبُ (عجب)
«عجب» نسبت به چیزی به معنای شدت سرور و شگفتی است؛ بهطوری که برای انسان چیزی با این شگفتی برابری نمیکند.
[8]همچنین به معنای شگفتی و حالتی است که از بزرگ شمردن
[9] و در زمان دیدن چیزی غیر طبیعی به انسان دست میدهد. زمانی که این حالت نسبت به ذات، صفات و اعمال خود شخص باشد، «عُجْب» نامیده میشود.
[10]
«عُجْب» به معنای مغرور به خویش بودن،
[11] تكبّر، خودپسندى، خودخواهى،
[12] فخر فروشی و خود بزرگبینی است.
[13]
«رَجُلٌ مُعْجَب» به معنای فردی است که به آنچه از آن خودش چه نیکو و چه ناپسند است افتخار میکند.
[14]
«مُعْجَبٌ بنفسِه» زمانی بهکار میرود که انسان خودش را بالا ببیند و متکبر و خودپسند باشد. همچنین یعنی انسان خود را مستحق مقامی میپندارد که سزاوار آن نیست.
[15]
«أَعْجَبَه الأَمْر» زمانی بهکار میرود که انسان از امری خشنود شده باشد.
[16] همچنین زمانی که نیکو بودن چیزی سبب تعجّب و شگفتی شخص شود، میگوید «أعجبني هذا الشيء».
[17] - ترجمه نهج البلاغه (فقیهی)
«در برابر اطاعت اندک، پاداش بسيار عطا کرده. نافرمانى بندگان از فرمانهاى او، از اين روى نيست که او مغلوب و ناتوان باشد، و فرمانبرى بندگان از او بدين علت نيست که آنها را مجبور به اطاعت کرده باشد، پيامبران را، بيهوده نفرستاد و کتابهاى آسمانى را بىجهت و هدفى نازل نکرد، آسمانها و زمين و آنچه را که در ميان آنهاست، باطل و بىفايده نيافريد
[1]. (اين گمان کسانى است که به خدا کافر گرديدند، پس واى بر کسانى که کافر شدند، از آتش دوزخ
[2])».
(نهج البلاغه، ترجمه فقیهی، ص667)
- ترجمه نهج البلاغه (استاد ولی)
«و بر عمل اندک پاداش بسیار قرار داده است، او را به قهر و غلبهی بر او نافرمانی نمیکنند، و به اکراه و اجبار فرمان نمیبرند، پیامبران را به بازیچه نفرستاده، و کتاب های آسمانی را بیهوده برای بندگان نازل نکرده، و آسمانها و زمین و آنچه میان آنهاست به باطل نیافریده است، (این پندار کسانی است که کفر ورزیده اند؛ و وای بر کافران از آتش (دوزخ)!
[3]»
(نهجالبلاغه، ترجمه حسیناستاد ولی، ص481)
- ترجمه نهج البلاغه (بهرام پور)
«و پاداش اعمال اندک را فراوان قرار داد و عصیان شدنش شکستِ او نیست و اطاعتش از روی ناچاری نمیباشد (و اینها همه دلیل مختار بودن انسان در اطاعت و معصیت است زیرا با اکراه و اجبار، اطاعت معنا پیدا نمیکند). خدا رسولان را بیهوده نفرستاد و کتب آسمانی را بندگان به عبث نازل نکرد و آسمان و زمین و مابین آنها را بیهدف نیافرید. این پندار کافران است، پس وای بر کافران از آتش جهنم».
(نهج البلاغه ترجمه روانباشرح واژگان، ابوالفضل بهرام پور، صص692و693)
- ترجمه نهج البلاغه (فیض الاسلام)
«و كردار اندك را پاداش بسيار عطا فرموده (كه اين خود لازمه اختيار داشتن است) و او را نافرمانى نكردهاند از جهت اينكه مغلوب شده باشد (زيرا بر بندگانش قاهر و غالب مىباشد) و فرمانش را نبردهاند از جهت اينكه مجبور كرده باشد (بلكه همه را اختيار داده و اسباب هر كار را آماده ساخته است) و پيغمبران را از جهت بازى نفرستاده (بلكه آنها را فرستاده تا اطاعت كنندگان را ببهشت مژده داده و نافرمانان را از دوزخ بترسانند) و كتابها (مانند تورية و انجيل و قرآن) را براى بندگان بيهوده نفرستاده (بلكه آنها را فرستاده تا بدستور خدا آشنا باشند) و آسمانها و زمين و آنچه در آنها است را بيجا نيافريده (بلكه همه آنها را به حكمت آفريده، پس چگونه ميشود كه حكيم درست كردار كسيرا مجبور سازد، در قرآن كريم مىفرمايد: ذلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا، فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النَّارِ
[4] يعنى آن گمان كسانى است كه كافر شدند و نگرويدند، پس واى بر آنانكه كافر شدند از آتش (پس شيخ گفت: قضاء و قدر چيست كه ما نرفتيم مگر بسبب آن فرمود: آن دستور و حكم خداوند است پس از آن اين آيه را قرائت نمود : وَ قَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ
[5]يعنى پروردگار تو حكم فرموده كه جز او را نپرستيد.
پس شيخ خوشنود از جاى خود برخاسته گفت:
أنت الإمام الّذى نرجو بطاعته يوم النّشور من الرّحمن رضوانا
أوضحت من ديننا ما كان ملتبسا جزاك ربّك عنّا فيه إحسانا
يعنى تو امام و پيشوايى هستى كه با پيروى از تو روز رستخيز رضا و خوشنودى خداوند بخشنده را اميدواريم، آنچه از دين و كيش ما پوشيده بود آشكار ساختى، پروردگارت از جانب ما در اين خدمت بتو پاداش نيكو عطا فرمايد)».
(ترجمهوشرحنهجالبلاغه، فيضالاسلام، ج6، ص1121)
- توضیح نهج البلاغه (آیت الله شیرازی)
«و براى كار اندك پاداش فراوان و گسترده قرار داده است و هرگز مغلوب معصيتكاران نمىشود، بلكه به آنها مهلت مىدهد تا هرچه دارند آشكار كنند. و اهل اطاعت نيز او را از روى جبر اطاعت نمىكنند. پس اطاعت مطيعان و عصيان گنهكاران از روى جبر و به گونهاى نيست كه اختيار از آنها سلب شده باشد.
و پيامبران (عليهمالسلام) را نه به عنوان بازيچه و عبث، و كتابهاى آسمانى را نه بىهدف، بلكه براى سعادت آدميان و نيل آنها به درجات عالى كمال فرستاده.
و آسمانها و زمين و آنچه را ميان آنهاست باطل و بدون غرض خلق نفرموده است، بلكه هدف از همه اينها اطاعت و نيلِ اهل طاعت به سعادت است «اين گمان كسانى است كه كافر شده [و حقپوشى كرده] اند، پس واى از آتش بر كسانى كه كافر شدهاند» كه به سبب عقيده و اعمال ناپسندشان وارد آن خواهند شد».
(توضیح نهج البلاغه، سید محمد شیرازی، ج4، صص377و378)
- شرح نهج البلاغه (ابن میثم)
«و عمل اندك را اجر و پاداش زياد داده است. و در مقابل او سركشى نكردهاند به خاطر آن كه ناچار به سركشى بودهاند و از او فرمان نبردهاند از آن جهت كه به فرمانبردارى مجبور بودهاند. پيامبران را به بازيچه نفرستاده، و كتابهاى آسمانى را بيهوده نازل نكرده، و آسمانها و زمين و موجودات آسمان و زمين را بىهدف نيافريده است، ذلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النَّارِ
[6]
بعد آن مرد گفت: پس قضا و قدر چيست كه ما جز بدان وسيله حركت نكرديم امام (عليه السلام) فرمود: «آن فرمان خداى تعالى و دستورات اوست» آن گاه اين آيه را قرائت كرد: وَ قَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ
[7].
در اينجا آن مرد خوشحال از جا جست و گفت: تو آن امامى كه با پيروى تو روز قيامت خوشنودى خداوند بخشنده را اميد داريم، تو آنچه از دين ما پوشيده بود آشكار كردى، پروردگار از طرف ما تو را در اين كار پاداش نيكو عطا كند».
اكنون مطابق اين تفسير، پاسخ گفتن به پرسش بالا نيز امكانپذير است، با اين توضيح كه قضا به معنى ياد شده با مختار بودن بنده و سن تكليف و پاداش و كيفر او، منافاتى ندارد زيرا كه معناى اختيار همان آگاهى بنده است از اين كه وى داراى نيرويى است كه هرگاه ميل به فعل ( كه از آن تعبير به اراده مىكنند) و يا نفرت از فعل (كه از آن تعبير به كراهت مىكنند) بدان ضميمه شود وى هم قادر بر فعل و هم بر ترك آن است و هر دو برايش امكان دارد و اين جريانى است كه با علم خداى تعالى بر وقوع يا عدم وقوع هر يك از دو طرف، منافاتى ندارد، هر چند كه يكى از دو طرف در علم خدا به طور قطع به عنوان عرض خارجى صادر خواهد شد.
و آنگهى تكليف بر حسب آنچه در علم خدا گذشته است، متوجّه بنده نمىشود، بلكه علاوه بر آن، دو عامل ديگر در كار است: اوّل- عامل فاعلى كه همان حكمت خداى تعالى است، يعنى پروردگار، موجودات را به بهترين و استوارترين صورت آفريده و هدايت هر موجود ناقص به كمال مطلوبش، به نحوى است كه درخور اوست.
دوم: عامل قابليت، يعنى، بنده داراى صفت اختيار (با تعريفى كه گذشت) بوده باشد، از اين رو، امام (عليه السلام) ده چيز را به شرح زير از خصوصيات اختيار و تكليفى شمرده است كه براى رسيدن به نتيجه، مقصود اصلى حكمت است: خداوند بندگانش را مأمور كرده است با اختيار، تخييرا مصدر جانشين حال است. آنان را نهى كرده است از روى بيم و ترس. تحذيرا مفعول له است. كليف آنان را آسان قرار داده است، تا كار بر آنها آسان باشد و ميل و علاقه پيدا كنند. تكليف آنان را دشوار قرار نداده، تا اين كه حالت اختيار داشته باشند و با تكليف سخت دچار تكليف طاقت فرسا و غير قابل تحمل نشوند، همان طورى كه خداوند متعال اشاره فرموده است: يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ
[8]. عمل اندك را پاداش زياد دادن كه اين خود نيز از خصوصيات اختيار است. نافرمانى خدا صورت مىپذيرد امّا نه از آن جهت كه ذات اقدسش مغلوب بندگان است زيرا خدا بر همه بندگان مسلّط است، بندگان از آن رو نافرمانى مىكنند كه خداوند آنها را در كارهاشان آزاد گذاشته و اختيار كار را به دست آنها داده است، و اين از خصوصيات اختيار و آزادى آنهاست. از روى اجبار سر به فرمان او ننهادهاند، يعنى فرمانبردارى فرمانبرداران از روى اجبار از طرف خداوند نيست و اين نيز يكى از خصوصيات اختيار است. پيامبران را به بازيچه نفرستاده است، بلكه فرستاده تا فرمانبرداران را به بهشت بشارت دهند و گنهكاران را از آتش دوزخ برحذر دارند، و اين خود از لوازم اختيار است. كتابهاى آسمانى را بيهوده براى بندگان نازل نفرموده است، بلكه آنها را نازل كرده تا بندگان انواع تكاليف و احكام كارهايى را كه مأمور به انجام آنها هستند، از آن كتابها بازشناسند، و حدود الهى كه به رعايت آن مأمورند بر ايشان بيان شود و تمام اينها از خصوصيات اختيار آنان است. آسمانها و زمين و موجودات آسمان و زمين را بيهوده نيافريده است، بلكه بر اساس حكمتى چند آفريده كه از آن جمله است: بندگان به وسيله موهبت انديشه در آيات قدرت حق، بينشى حاصل كنند، و بدان وسيله به راز حكمت او متوجه شوند و پى به كمال عظمت او ببرند، چنان كه خداى متعال فرموده است: إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ لَآياتٍ لِأُولِي الْأَلْبابِ
[9] و مخاطب را از اعتقادى، جز آن بر حذر داشته است: «ذلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا».
(ترجمهشرحنهجالبلاغه، ابنميثم، ج5، صص471-476)
- توضیح نهج البلاغه (ابن ابی الحدید)
«در قبال كار اندك پاداش فراوان عنايت مىكند. خداوند را هرگز در حالى كه مغلوب باشد، عصيان نمىكنند و با زور و ناگزير اطاعت نمىشود، پيامبران را به ياوه و بازيچه گسيل نفرموده است و براى بندگان كتابها را بيهوده نازل نكرده است، آسمانها و زمين و آنچه را ميان آنهاست باطل نيافريده است، «اين گمان كسانى است كه كافر شدهاند، واى بر آنان كه كافر شدهاند از آتش.
و با او در حالى كه مغلوب باشد، عصيان نمىشود و به زور هم فرمان برده نمىشود. او پيامبران را ياوه براى خلق خود گسيل نفرموده است و آسمانها و زمين و آنچه را ميان آنهاست بيهوده نيافريده است «اين پندار كسانى است كه كافر شدهاند واى بر آنان كه كافر شدهاند از آتش». آن شيخ پرسيد: پس آن قضا و قدرى كه ما به سبب آن رفتهايم چيست فرمود: امر و حكم خداوند و سپس اين آيه را تلاوت فرمود: «و خدايت فرمان داده است كه پرستش مكنيد مگر او را.»، شيخ خشنود برخاست و اين دو بيت را مىخواند: «تو همان امامى هستى كه ما با اطاعت از او، روز رستاخيز از خداى رحمان رضوان را آرزو مىكنيم، آنچه از دين را كه بر ما مشتبه بود واضح ساختى، خدايت از جانب ما پاداش و نيكى ارزانى دارد». ابو الحسى لاين خبر را در اين مورد آورده است كه كلمه قضا و قدر گاه به معنى حكم و امر و از الفاظ مشترك است.
(جلوهتاريخدرشرحنهجالبلاغه، ابنابىالحديد، ج7، صص295و296)
- شرح سلونی
یکی از مسائلی که از دیرباز تا کنون مورد اختلاف است، مسئله جبر و تفویض میباشد که مسلمانان در این مورد به گرههای مختلفی تقسیم شدند. اهل بیت (علیهم السلام) بر عدم جبر و تفویض تأکید داشتند. همانگونه که امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «لاَ جَبْرَ وَ لاَ تَفْوِيضَ وَ لَكِنْ أَمْرٌ بَيْنَ أَمْرَيْنِ؛ نه جبر درست است و نه تفويض بلكه امرى است ميان اين دو امر».
در این فراز امام (علیه السلام) به چند نکته در ابطال جبر اشاره فرمودند:
«وَ أَعْطَى عَلَى الْقَلِيلِ كَثِيراً» خدای متعال برای برخی از اعمال اندک انسان، اجر و پاداش زیادی قرار داده؛ همانطور که فرموده: «مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا؛ هر کس کار نیکی بجا آورد، ده برابر آن پاداش دارد»
[10] این موضوع دلیلی بر وجود اختیار است؛ چون اگر شخص مختار نباشد و به عبارت دیگر مجبور باشد، اجر و پاداش چندان زیادی ندارد؛ چرا که توان انجام کار دیگری نداشته است.
«وَ لَمْ يُعْصَ مَغْلُوباً» گناه و معصیت بندگان، دلیلی بر ناتوانی خدای عزوجل از بازداشتن آنان نیست، بلکه برخاسته از اختیار انسان است؛ چرا که خدای متعال انسان را مختار و آزاد آفریده و در امتحانات، به او مهلت میدهد تا باطن خود را آشکار کند و درجه اطاعت یا نافرمانیاش از خدای متعال مشخص شود. این چنین حجت بر او تمام شده و مجازات میشود.
«وَ لَمْ يُطَعْ مُكْرِهاً» از آن سو، اطاعت از فرامین الهی، از روی اکراه نیست؛ چون اگر انسان در اطاعت از دستورات الهی مجبور باشد، اجر و پاداشی برای او معنا ندارد؛ چرا که راهی جز اطاعت نداشته است. همانگونه که خدای متعال فرموده: «لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّين؛ در دين هيچ اجبارى نيست.»
[11]
در مورد اين آيه چند دیدگاه وجود دارد:
1. در آغاز اسلام نیز در پذیرش دین اجباری نبوده، بلکه اسلام بر مردم عرضه ميشد، حال یا میپذیرفتند یا آن را رها ميکردند.
2. این آيه در مورد اهل كتاب نازل شده كه اگر تصمیم میگرفتند جزيه بپردازند و شرايط آن را میپذیرفتند، آنها را به حال خود رها میکردند.
3. «لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ» یعنی بر کسی که به قبول دین باطلی مجبور بوده، حکمی نیست. همانگونه خدای متعال میفرماید:«إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ؛ مگر كسی كه مجبور شده درحالی که قلبش به ايمان اطمينان دارد.»
[12]
4. طاعاتی كه انسان در دنيا با اكراه و بىميلى انجام داده، در آخرت به حساب نمىآيد؛ زيرا خداى متعال نیات و انگيزههای انسان را معتبر شمرده و مگر اعمال مخلصانه بندگان، او را خشنود نميکند.
5. خدای متعال انسان را بر انجام تکالیفی که به عهده آنان گذاشته، وادار نمىکند، بلكه انسان اگر به آن تکالیف عما کند، وادار به وارد شدن در بهشت و پذيرش نعمتهاى آن میشود.
6. دين در آيه «لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ» به معنای جزاء است؛ یعنی خدای متعال با اکراه به کسی پاداش نداده و مجازات نمیکند، بلكه به خواست خود فرد است.
[13]
بنابراین انسان بر تمام اعمال خود مختار بوده و در آخرت جزای اعمال نیک یا بد خود را میبیند. اگر انسان اختیاری بر اعمال خود نداشت، مجازات گناهکار، عملی ظالمانه و پاداش برای نیکوکار، بدون دلیل میشد؛ از این رو اعتقاد به جبر، آسیبهای شدیدی به دنبال دارد؛ چرا که با وجود این توجیه، نه تنها هیچ کس از بدی و گناه دوری نمیکند، بلکه فراتر از آن تمام گناهان را به خدای سبحان نسبت میدهند.
«وَ لَمْ يُرْسِلِ الْأَنْبِيَاءَ لَعِباً وَ لَمْ يُنْزِلِ الْكُتُبَ لِلْعِبَادِ عَبَثاً» نتیجه اعتقاد به جبر، بیفایده و بیهوده بودن مبعوث شدن پیامبران (علیهم السلام) و نزول قرآن است و از آنجا که خدای متعال، حکیم است و کار بیهودهای انجام نمیدهد، فرستادن پیامبران (علیهم السلام) و نزول قرآن دلیلی بر عدم جبر و برای هدایت و رهنمون کردن بشر به سوی سعادت و رستگاری است.
«وَ لَا خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ وَ مَا بَيْنَهُمَا بَاطِلًا ذلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النَّارِ» یقینا و بدون شک هر آنچه خدای عزوجل خلق کرده، بنابر حکمت و مصلحتی است که انسان قادر به درک تمام آن نیست. در مخلوقات الهی نشانههای بزرگی وجود دارد که درک و فهم آن نیازمند خرد و اندیشه است. همانطور که خدای متعال میفرماید: «إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ؛ مسلماً در آفرینش آسمانها و زمین، و آمد و رفت شب و روز، نشانههایی برای خردمندان است.»
[14] - أَعْطَى
- الْقَلِيل
- كَثِيرا
- لَمْ يُعْصَ
- مَغْلُوبا
- لَمْ يُطَعْ
- مُكْرِها
در حال اکراه داشتن(مراد اکراه بندگان است).
[21] - لَمْ يُرْسِلِ
- الْأَنْبِيَاء
جمع نبی، پیامبران از جانب خداوند متعال.
[23] - لَعِبا
- لَمْ يُنْزِلِ
فرود نیاورده، نفرستاده.
[25] - الْكُتُب
- الْعِبَاد
- عَبَثاً
کار بیهوده، کار بینتیجه انجام دادن.
[28] - خَلَقَ
آفرید، از عدم به وجود آورد.
[29] - السَّمَاوَات
- الْأَرْض
- بَاطِلاً
نادرست، ناراست، بیهوده، بیفایده، دروغ، ضد حق.
[32] - ظَنّ
اعتقاد راجع به امری با احتمال خلافِ آن، گمانِ قوی، شک و تردید، یقین.
[33] - كَفَرُوا
بیایمان شدند، بیدین گردیدند.
[34] - وَيْل
وای، هلاکت، برخی گویند «ویل» وادی است در دوزخ.
[35] - اَلنّار
- مُكْرِهاً (کره)
«كره» مخالف رضایت
[37] و خواستن چیزی با اختیار است؛
[38] که در حقیقت منجر به سلب اختیار انسان میشود.
[39]
«كُرْه» به معنای سختى و رنجى است كه از درون انسان به وجود میآید که دو گونه است: 1. آنچه كه از روى طبع مكروه شمرده میشود. 2. آنچه كه از جهت عقل يا شرع مكروه شمرده میشود. از این رو ممکن است انسان امری را هم ناپسند بداند و هم آن را بخواهد.
[40] «كَارِه» یعنی شخصی که به دلیل امور طبیعی وادار به انجام کاری شود.
[41]
«كَرْه» به معنای سختى است كه از خارج به وجود آمده و انسان وادار به انجام آن میشود.
[42] به چنین شخصی «مُكْرَه» میگویند.
[43]
«إِكْرَاه» به معنای مجبور كردن
[44] و واداشتن انسان به چيزى است كه آن را ناپسند میداند.
[45]
خدای متعال میفرماید: «وَلَا تُكْرِهُوا فَتَيَاتِكُمْ عَلَى الْبِغَاءِ إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّنًا لِتَبْتَغُوا عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا؛ و کنیزان خود را که میخواهند پاکدامن باشند، برای به دست آوردن متاع ناچیز و زودگذر زندگی دنیا به زنا وادار نکنید.»
[46] در این آیه، هم از «کَرْه» نهی شده هم از «كُرْه».
[47][48]
تفاوت «اباء» و«کراهة»
«اباء» به معنای سرباززدن و انجام ندادن کاری است. اما «اکراه» ویژه کسی است که قدرت سرباززدن از انجام کاری را ندارد.
[49]
«وَ لَمْ يُطَعْ مُكْرِهاً» یعنی بدون هیچ فشار و اجباری، به خواست خود مطیع خدای متعال و به فرامین الهی پایبند بود.
- لَعِباً (لعب)
«لَعِب» مخالف جدیت
[50] و به معنای عملی است که هدف درستی نداشته
[51] و حسرت و پشیمانی را به دنبال دارد.
[52] همچنین یعنی حرکت به سوی نادرست،
[53] بازی، شوخى و عملی که به قصد لذت و تفريح انجام شود.
[54] این واژه از «لُعَاب» به معنای بزاق دهان گرفته شده؛
[55] یعنی گفتار یا رفتاری که بدون قصد و أراده صورت گیرد، همچون بزاقی است که ناخواسته از دهان خارج شود و سودی ندارد.
[56] هشت مورد از این ماده در «نهجالبلاغه» آمده است.
[57]
تفاوت «لعب»، «لهو»، «عبث»، «باطل»، «لغو» و «مزاح»:
· «لَعِب» به معنای عملی است که از روی لذت و نه حکمت انجام میشود
[58] و شخص توجهی به نتیجه آن ندارد.
[59] «لَهْو» قیدی بیشتر از لعب دارد و آن تمایل است که بعد از استمرارِ لعب محقق میشود.
[60] هر «لهوی»، لعب میباشد ولی هر «لعبی»، «لهو» نیست.
[61]
· «عبث» یعنی امری بیفایده و بدون هدف عقلانی
[62] که انسان تنها قصد انجام دادن آن را دارد و اراده دیگری از آن ندارد.
[63] (یعنی انسان نیت اینکه فعل عبثی را انجام دهد، ندارد.)
· «بَاطِل» مخالف حق است و نمیتواند ثابت و محقق شود.
· «لَغْو» آنچه به آن توجهی نمیشود و از راهی غیر از تفکر و دانستن اتفاق میافتد.
· «مِزَاح» به معنای شوخی و سخن بیفایده و بیهوده است.
[64] - عَبَثاً (عبث)
«عبث» به معنای بازی
[65] و عملی بیفایده و بدون هدف عقلانی
[66] که بر اساس اعتدال، استواری و حقیقتی پاک انجام نشده باشد، است.
[67] این واژه بر آمیختنِ
[68] بازی با امری دیگر نیز، دلالت دارد؛
[69] چرا که در این صورت آن امر، بیفایده شده و به هدف مورد نظر نمیرسد.
[70]
«عَبَثَ الشيءَ بالشيءِ» یعنی شخص چيزى را با چيز ديگری درآميخت.
[71] «عَبِثَ بِالدِّين و غَيْره» یعنی شخصی دين را سَبُك شمرد و كوچك دانست.
[72]
«عابث» یعنی شخصی که کاری بیمعنا و بدون دلیل، انجام دهد.
[73] همچنین یعنی شخصی که مسائِل مذهبى و غیر از آن را بازيچه به حساب آورد.
[74]
از ماده «عبث» در قرآن تنها دو بار آمده است.
[75]
خدای متعال میفرماید: «أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاكُمْ عَبَثًا وَأَنَّكُمْ إِلَيْنَا لَا تُرْجَعُونَ؛ آیا گمان کردید شما را بیهوده آفریدهایم، و بهسوی ما باز نمیگردید؟»
[76] یعنی اگر بعد از دنیا، معاد و حساب و کتابی نباشد، جزای نیکوکار و بدکار داده نشده، این دو گروه از هم جدا نمیشوند. همچنین پیروی از فرامین الهی بیمعنا شده و انسانها برای زندگی مادی خود محدودیتی برای ستم، کشتار، غارت و فساد برای خود نمیبینند.
[77] - ظَنّ (ظنن)
«ظَنّ» امری است كه از روی نشانهای پدید مىآید، حال اگر آن نشانه ضعیف باشد، از توهّم تجاوز نمىكند و اگر آن نشانه قوى باشد، انسان را به علم میرساند.
[78] همچنین یعنی تردیدی که در آن انسان به یک طرف، بیشتر اعتقاد دارد
[79] ولی یقین نداشته
[80] و احتمال نادرستی آن را میدهد.
[81]
«ظُنُون» جمع «ظَنّ» است
[82] که بر دو معنای متفاوت «شک» و «یقین» دلالت میکند.
[83] اما نه یقینِ آشکار بلکه یقینی که از تدبر به دست آمده و در این معنا تنها از واژه «علم» استفاده میشود.
[84]
تفاوت «ظنّ» و «شک»:
مراد از «شک»، برابر بودن احتمال هر یک ازجوانب یک موضوع است اما در «ظنّ» برتري یکی از این جوانب بر سایرین مطرح است؛ بر این اساس در «شک» ممکن است به دلیل نبود دلیل و یا نشانه، یکی از این جوانب انتخاب گردد. اصل واژه «شک» به معنای جمع نمودن دو چیز و پنهان کردنشان است. همچنین ازجمله تفاوتهای «ظنّ» و «شک» میتوان به این موضوع اشاره نمود که «ظنّ»، قوت داشتن معنا بدون رسیدن به یک حالت ثابت است و این برخلاف «شک» است که معناي درنگ را میرساند.
[85]
نویسنده
علامه شیخ عبدالحسین امینی
چکیده
ماهیت حب و بغض در نهاد انسان
نویسنده در آغاز، محبت و نفرت (حب و بغض) را دو گرایش فطری در روان بشر معرفی میکند که بر اساس ادراک، تصور و تصدیق مفاهیم شکل میگیرند. شدت و ضعف این عواطف تابع کمال یا نقصی است که انسان در موضوع محبت یا کراهت خود مییابد؛ به گونهای که هرچه علت محبت قویتر باشد، این کشش قلبی نیز افزونتر خواهد بود .
اولویت و مراتب محبت الهی
از دیدگاه علامه امینی، ذات اقدس الهی به دلیل دارا بودن کمال مطلق و منشأ بودن برای تمامی نعمتها، سزاوارترین موجود برای جلب محبت انسان است. محبت به پروردگار حد و مرزی ندارد و هرگونه تقدم دادن دیگران بر خداوند در مقام دوستی، انحراف از مسیر عقلانیت تلقی میشود. این عشق الهی زمانی ثمربخش است که دوجانبه باشد و راه جلب محبت خدای متعال نیز در پیروی از فرستاده او نهفته است .
محبت به اهلبیت؛ شاخهای از محبت خدای متعال
کتاب بر این نکته تأکید میورزد که دوست داشتن پیامبر اکرم (صلاللهعلیهوآله) و خاندان او، در واقع امتداد و شاخهای از محبت به خدای متعال است. بر اساس احادیث قدسی و نبوی، تقرب به پروردگار از طریق نوافل و تمسک به محبوبان الهی حاصل میشود که والاترین نمونه آن در شخصیت امیرالمؤمنین (علیهالسلام) تجلی یافته است. بنابراین، محبت به اهلبیت (علیهمالسلام) نه یک امر مستقل، بلکه از لوازم ایمان به خدا و رسول محسوب میگردد.
آثار و برکات ارادت به ساحت نبوی
نویسنده با استناد به منابع معتبر، آثار متعددی را برای محبت به پیامبر (صلاللهعلیهوآله) برمیشمارد که از مهمترین آنها میتوان به تحقق ایمان حقیقی و چشیدن شیرینی ناموسی ایمان اشاره کرد. در واقع، کسی که پیامبر و خاندانش را بیش از جان و مال خود دوست نداشته باشد، به حقیقت ایمان دست نیافته است. این ارادت قلبی، معیار قبولی طاعات و سرلوحه کارنامه عمل مؤمن در روز بازپسین خواهد بود .
مبانی قرآنی و روایی دوستی عترت
بخش عمدهای از کتاب به بررسی انگیزهها و دلایل لزوم محبت اهلبیت (علیهمالسلام) اختصاص یافته است. نویسنده با بهرهگیری از آیات (مانند آیه مودت) و احادیث متواتر (مانند حدیث ثقلین و سفینه)، اهلبیت (علیهمالسلام) را عدل قرآن و کشتی نجات امت معرفی میکند. از منظر این اثر، ولایت عترت چنان اهمیتی دارد که رسالت تمامی پیامبران پیشین نیز بر پایه آن استوار شده است. همچنین وجود این بزرگواران مایه امان و امنیت برای اهل زمین و آسمان قلمداد میگردد .
مرزبندی میان محبت صادقانه و غلو علامه امینی
در فصول پایانی، به نقد اتهام غلو پرداخته و مرز دقیق میان ارادت مشروع و گزافهگویی را تبیین میکند. وی تصریح میکند که شیعه هرگز صفات استقلالی و خدایی برای اهلبیت (علیهمالسلام) قائل نیست، بلکه کمالات آنان را موهبتی تبعی و از جانب پروردگار میداند. بنابراین، بیان فضایل بیشمار عترت که در قرآن و سنت ریشه دارد، به معنای خروج از حدود بندگی نیست .
جمعبندی نهایی کتاب
ارادت به اهلبیت (علیهمالسلام) عصمت و طهارت، نه تنها با توحید در تعارض نیست، بلکه از ضروریات دین و تایرورض ایمان به شمار میرود . علامه امینی در این اثر با تکیه بر منطق و برهان، ثابت میکند که راه رسیدن به سعادت اخروی و درک حقایق قرآنی، تنها از مسیر محبت و ولایت عترت نبوی میگذرد .
این کتاب برای پژوهشگران حوزه کلام و عموم علاقهمندان به معارف ولایی، منبعی دقیق جهت شناخت جایگاه تکوینی و تشریعی پیشوایان الهی در هستی است و مطالعه اصل آن برای درک عمق تادانتستهای مؤلف توصیه میشود .
هشتگ
#آفاق_محبت #محبت_اهل_بیت #علامه_امینی #ولایت #عترت_طاهره #دوستی_اهل_بیت #عشق_به_اهل_بیت #امامت #ایمان #شیعه #حدیث_ثقلین #حدیث_سفینه #آیه_مودت #میزان_ایمان #جایگاه_تکوینی_اهل_بیت #نقد_غلو #کلام_اسلامی #فرا_فرقه_ای #اثبات_ولایت #معارف_ولایی #حب_و_بغض #امان_اهل_زمین #کشتی_نجات #عدل_قرآن #مودت_قربی #اسلام #قرآن #حدیث #پیامبر_اکرم #امیرالمؤمنین #علامه_شیخ_عبدالحسین_امینی #الغدیر #محبت_به_خاندان_پیامبر #فضایل_اهل_بیت #رابطه_ایمان_و_محبت #برکات_ولایت #پژوهش_دینی #مبانی_اعتقادی #عصمت_و_طهارت #دین_اسلام